AKTUEEL

Nanska van de Laar, Noord Hollands Dagblad.

Paasmaandag. Dat kan maar één ding betekenen: shop till you drop.
Ondernemers weten dat maar al te goed, stellen hun deuren wagenwijd open en lokken het publiek met de meest fraaie aanbiedingen. En en masse trekt dat publiek er dan ook op uit; slenteren langs de meubelboulevard, bakken viooltjes in de achterbak en kwijlen boven de motorkap van de nieuwste Opel Astra. Waar komt die winkeldrang op de vrije paasmaandag toch vandaan?
,,We hebben de rust niet om die dingen te doen die we prettig vinden en daarom gaan we maar shoppen'', aldus psychotherapeute Carien Karsten.

Tweede paasdag zijn ze geopend: de meubelboulevards, de tuincentra, deautoshowrooms5 Maar je gaat niet mee met de massa. Nee, je gaat maandag niet op zoek naar die nieuwe bank en je gaat ook niet op pad voor een caravan. Maar dan is het maandag. Het weer valt tegen. Dan toch maar op zoek naar die nieuwe bank en meteen ook even langs het tuincentrum, want alléén vandaag
zijn daar zijn de hortensia's in de aanbieding.
,
Schrijfster en psychotherapeute Carien Karsten kan precies verklaren
waar die drang om op bijvoorbeeld paasmaandag te gaan winkelen vandaan komt.
Samen met Klazien Laansma schreef ze het boek 'Shoppen, de lust, het
lijden en de lol'. ,,Het boek gaat in op koopverslaving en dat gaat natuurlijk een stukje verder. Echte koopverslaafden hebben een motief. Ze voelen zich niet prettig en gaan dingen kopen om dat gevoel te compenseren. Ondanks torenhoge schulden geven ze met gemak geld uit, terwijl je eigenlijk rationeel gedrag verwacht.''
,
Koopjes
Voor het onderzoek naar koopverslaving benaderden Karsten en Laansma het winkelend publiek tijdens de 'Drie Dwaze Dagen', het jaarlijkse uitverkoopfestijn van De Bijenkorf. ,,Het warenhuis haalt in die drie dagen een maandomzet binnen en ik vergelijk die dagen met winkelen op tweede
paasdag. Het zijn soortgelijke evenementen waarbij een soort koortsachtige opwinding heerst. De ondernemers spelen daar heel handig op in, want het zijn dé dagen waarop ze 'onwijze' voordelen bieden. Ze doen er ook van alles aan om het publiek tot kopen aan te zetten; met muziek, geurtjes of door steeds maar door de luidsprekers te schallen dat het om echte koopjesgaat.
Dat werkt drempelverlagend. Mensen krijgen het gevoel dat er schaarste heerst en vervolgens duikt iedereen in die koopjesbak. Dat je die bh niet nodig hebt, maakt niets meer uit. Zo vertelde een man al elf boormachines te hebben en toch ging hij toch voor een nieuwe. Het zijn impulsaankopen,maar de economie vaart er wel bij.''
In al die zogenaamde koopjes schuilt het risico op misaankopen. ,,Ik weet niet of er meer misaankopen worden gedaan op een paasmaandag. Uit ons onderzoek bij de Bijenkorf bleek wel dat veel mensen zich van tevoren al voornemen hoeveel ze willen uitgeven. Soms hebben ze ook al een idee aan wat, maar als ze dat niet kunnen vinden gaat het geld evengoed op aan
andere aankopen. Of ze zijn teleurgesteld dat ze hun niet geld niet hebben kunnen uitgeven.''
,
Adrenaline
Het weer valt tegen en ik had toch dit of dat nodig zijn argumenten waar mensen mee schermen als ze hun vrije tijd aan winkelen besteden. Maar de werkelijke aanleiding ligt dieper. ,,Het heeft alles met de moderne tijd te maken. Iedereen heeft een chemische balans in zijn lichaam. Die balans
wordt verstoord door de toename van stress in onze maatschappij en die stress ontstaat doordat we steeds meer prikkels van buitenaf krijgen. Er gebeurt iets met onze neurotransmitters, onze chemische boodschappenstoffen: de dopamine-spiegel (stof die het ervaren van plezierige gevoelens regelt) gaat omlaag en de adrenaline neemt door die stress de overhand. Wat er
vervolgens gebeurt is dat we geen rust meer hebben om die dingen te doen waar we
ons prettig van gaan voelen. Onze innerlijke sturing van onze eigen wensen en behoeften wordt steeds verder uitgehold door alle invloeden van buitenaf.
Vraag mensen een lijst te maken van vijftig leuke dingen. Het lukt ze niet.''
,
Door alle stress hebben we geen energie meer om alternatieven te bedenken en dus blijft er maar één ding over: shoppen. ,,We zoeken naar ontspanning en ontlading en dus gaan we shoppen. Shoppen betekent afleiding, het gevoel van tijd verliezen. Daarom komen we ook doodmoe weer thuis. Maar ook de media spelen hierin een grote rol; we worden getraind op een consumptieve
instelling. Wat je op televisie ziet, wil je hebben. In Amerika hebben ze meer winkels dan kerken. De geestelijke waarden verliezen het dus van de materiële waarden. Er zijn zoveel prikkels dat het niet anders kan dan dat we geestelijk afstompen.''
,
,,Maar winkelen heeft ook met je stemming te maken. Als het maandag mooi weer is, raken de mensen in een goede stemming en wordt er echt wel meer omgezet. Dan zul je zien dat de tuincentra goed gaan scoren. Als je in een slechte bui bent, denk je vaak veel kritischer na over je aankopen. Tenzij je zoekt naar compensatie.''
,
Shoppen op paasmaandag is niet alleen afleiding, maar tegenwoordig geldt het ook als familie-uitje. ,,Dat kun je van een positieve kant zien, want veel ouders hebben moeite hun kinderen achter de computer of televisie vandaan te krijgen. Als de computer het alternatief is, dan kun je nog beter een dag met je gezin gaan winkelen.''