Column

Advocaatje, leef je nog?

‘Ik vul die vragenlijst Ben ik burnout van u in en met een vraag ben ik het absoluut oneens. Een hoge score op de vraag ‘In mijn vrije tijd kijk ik voornamelijk tv zou betekenen dat ik aan het opbranden ben? Belachelijk. Ik kijk altijd tv naar mijn werk en kom daardoor juist tot rust.’ Een provocerende vraag van een advocate die een assertieve collega had kunnen zijn van Ally McBeal. Ze stelde de vraag op het congres ‘Advocaatje leef je nog’, door Balieplus en Movir georganiseerd op 20 november 2002.
Hoe staat het ervoor in de advocatuur? Wat is er aan de hand, en wat zou de oplossing kunnen zijn? Wellicht een onorthodoxe oplossing zoals meer televisiekijken om burnout te voorkomen?
In de advocatuur neemt de laatste jaren de arbeidsongeschiktheid toe.
Movir verhoogde op 1 januari 2002 voor het eerst de arbeidsongeschiktheidspremie. Ook komend jaar zal de premie weer worden verhoogd, omdat er meer advocaten uitvallen.

Adriaan Frijters, directeur Movir, laat op het congres de ontwikkeling van het aantal ziekmeldingen zien en geeft aan wat de grootste stressfactoren zijn..
De cijfers zijn gebaseerd op de ruim 3500 bij Movir verzekerde advocaten. Dat is ongeveer een kwart van het totale aantal advocaten. In de grafiek is duidelijk te zien dat het aantal ziekmeldingen de afgelopen jaren is toegenomen. Steeds meer advocaten melden zich ziek. Vergeleken met andere beroepsgroepen behoort de advocatuur niet tot de koplopers, maar zit in het peloton.

Maar toch is er reden tot zorg, want de ziekteduur in de advocatuur neemt de laatste jaren sterk toe. In 1998 was 45% van de advocaten die uitviel langer dan 1 jaar arbeidsongeschikt. In 1999 was dat al 60%. En van de advocaten die in 2000 ziek werden was ruim 70% na 1 jaar nog steeds ziek.
De conclusie is dan ook dat advocaten steeds langer uitvallen. En dat is een zorgelijke ontwikkeling.

Top 5 van stressfactoren
De lange duur wordt veroorzaakt door het hoge percentage dat uitvalt als gevolg van psychische stoornissen en burnout.
Bijna 60% van de uitval in de advocatuur wordt veroorzaakt door psychische stoornissen en burnout. De enige beroepsgroep die deze score benadert is het notariaat. Advocaten scoren veel hoger op psychische stoornissen en burnout dan medisch specialisten en huisartsen.
Vooral het hoge werktempo, de snelle ontwikkeling in de advocatuur en de verwachting over het carrièreverloop brengen specifieke vragen met zich mee. Op nummer één van de stressfactoren van advocaten vinden we ‘langdurige stress en beginnende burnout’. De oorzaken liggen vaak op het gebied van hoge werk- en prestatiedruk, geen néé durven zeggen, te hoge ambities en angst om te falen. Op de tweede plaats staat de balans of beter gezegd de onbalans tussen werk en privé. De combinatie van een drukke baan, een gezin en sociale verplichtingen zijn vaak een grote opgave. Persoonlijke ontspanning is toch vaak een sluitpost. Op de derde plaats vinden we samenwerking op het kantoor. Productiviteit en het moeten presteren, spelen een grote rol op veel advocatenkantoren. Hierdoor worden samenwerkingsproblemen en conflicten onvoldoende uitgepraat. En ook levert besluitvormingsproces binnen de maatschapstructuur regelmatig problemen op.
Relatieconflicten, echtscheiding en opvoedingsproblemen bezetten de vierde plaats van deze top vijf en op de vijfde plaats staat ‘afhankelijkheid en levensstijl’. Hiermee wordt bedoeld verslavingen, zoals alcohol.

Endorfines maak je niet aan achter de televisie
Goed zorgen voor jezelf is de manier om burnout te voorkomen en de balans tussen inspanning en ontspanning te herstellen. Maar wat adviseer ik nu de hippe advocate die ontspant als ze achter de televisie zit? Op het congres verwijs ik naar hoe je je spieren spant en ongemerkt adrenaline aanmaakt als je naar spannende detective’s en voetbalwedstrijden kijkt. Slaapproblemen zijn vaak het gevolg. Ze snuift verontwaardigd. Ik overtuig haar niet.
Haar oplossing tegen stress, televisiekijken, komt veel voor. Bij mij aan de overkant staan de televisie’s de hele dag aan, ook als mensen de deur uitgaan.
Het aardige is dat als je mensen vraagt naar wat hun energievreters en energiegevers zijn, televisiekijken nauwelijks op de lijst voorkomt. Heel soms een documentaire van National Geographic. Mensen denken dus wel zichzelf met de televisie te vermaken, maak als je hen vraagt wat nu echt telt, is dat heel iets anders. Tijd voor hobby’s, uitgaan met vrienden, vrijen, sporten, een lekker glaasje wijn en vakantie scoren dan hoog. Net zoals de endorfines, gelukshormonen, die vaak samengaan met deze activiteiten.
Ik heb m’n lesje geleerd. De volgende keer dat ik een lezing houd, leg ik de lijst met energievreters en energiegevers voor aan het publiek En ga met ze na welke activiteit endorfines oplevert en welke niet. Daar gaat de televisie!