Afgelopen week sprak ik de internist die de controle doet na m'n geslaagde nierdonatie van afgelopen april. 'Bent u nog moe?' is haar eerste vraag. Ik zeg het niet graag, maar ik merk wel dat alles iets meer inspanning kost en dat ik dus eerder moe ben dan voorheen. Ook de concentratie laat nog wel eens te wensen over. Ik ben sneller in paniek als er iets mis gaat, zoals afgelopen maandag toen ik op tijd voor de opnames van Vinger aan de Pols moest zijn en in de verkeerde trein was ingestapt. De trein denderde Hilversum voorbij en stopte pas in Amersfoort. Geen mobieltje bij me, ook vergeten, dus dat was even stressen. Maar als ik er maar rekening mee houd dat ik sneller 'in de overdrive' ben en voldoende hersteltijd plan tussen de verschillende activiteiten, is er niets aan de hand. Denk ik. Maar is dat zo?
De arts komt met onderzoeksuitslagen die wijzen op een mogelijk verstoorde leverfunctie en urineweg-infectie. 'Maar ik voel helemaal niets!" werp ik tegen. Ik heb helemaal geen zin in verder onderzoek, ben niet dol op bloedprikken en heb vooral een hekel aan de lange wachttijden in het lab.
Mijn internist is geduldig en neemt de tijd. Ze legt uit dat buik-operaties ingrijpend zijn -zoiets had ik wel gedacht - en dat je de post-operatieve effecten kunt vergelijken met de gevolgen van operaties waarna bestralingen en chemo plaatsvinden. Ook die mensen zijn moe. Voor de moeheid is niet echt een medische verklaring te vinden, de meetinstrumenten zijn niet verfijnd genoeg. En er bestaat helaas nog geen goedgekeurd medicijn tegen.
De uitslagen van het onderzoek doen me denken aan de uitslagen van de Omegawave-test van Henk Kraaijenhof, ook te gast in Vinger aan de Pols van 24 juni. Om te weten of zijn test, gebaseerd op hartritme variabiliteit en hersengolven, iets zegt heb ik vorige week nog een keer de electroden laten plakken. Een maand voor de operatie had ik de test ook gedaan (Zie comumn: Stress meten, hoe doe je dat?). De Omegawave meet de stress via electroden op het lijf, je krijgt de uitslagen direct via de computer en dat is heel wat prettiger dan bloedprikken, waarvan je niet direct de uitslag krijgt. Ook de uitslag van de Omegawave gaf aan een verstoorde lever- en nierfunctie en een verhoogd stressniveau. Het autonome zenuwstelsel, dat deel van ons zenuwstelsel dat we niet bewust kunnen beïnvloeden, was ontregeld, de sympaticus, de aanjager, werkte te hard en de parasympaticus, het rempedaal te weinig krachtig. Opmerkelijk is dat de Omegawave liet zien dat mijn conditie goed was. Dus datgene wat ik kon beïnvloeden, door veel te lopen na de operatie, heeft zijn vruchten afgeworpen.
De internist zegt dat dit voor mij als psycholoog een leuk onderzoeksgebied is. De stress na operaties is volgens haar misschien hetzelfde als stress na trauma's. Na ingrijpende operaties zouden mensen dus last kunnen hebben van een Posttraumatische Stressstoornis, een angststoornis, en daardoor zouden ze onnodig in een verhoogde staat van paraatheid kunnen verkeren. Heel interessant, een dergelijke verklaring en het zou leuk zijn als een collega dit onontgonnen onderzoeksterrein zou oppikken.
Tegelijkertijd wijst haar opmerking ook de richting van herstel aan. Blijven doorgaan met lichamelijke inspanning, want daardoor herstelt de balans van het autonome zenuwstelsel. Door de opmerking van de internist realiseer ik me hoe ik vlak voor de operatie de angst heb weggedrukt, mezelf heb afgeleid door me vooral bezig te houden met aanwijzingen aan de chirurg, namelijk dat hij op een plek moest snijden waar al een litteken zat. In de operatiekamer, liggend op tafel in een groen operatiejak, heb ik zelfs een zuster naar de chirurg laten bellen, om hem op het hart te drukken op de goede plaats te snijden. Angstig? Ik? Hoe kom je erbij? Het is niet zo vreemd dat de verdrongen angst daarna het lichaam een beetje teveel mobiliseert. Want hoe weet je dat de angstwekkende situatie is afgelopen als je het niet onder ogen hebt willen zien?
Wat mij gebeurt, kan ook anderen overkomen. Flink zijn en angst verdringen. De psychologische methode die helpt bij dit probleem is EMDR, Eye Movement Desensitisation and Reprocessing. Een therapie die werkt via oogbewegingen en helpt om traumatische gebeurtenissen te verwerken (voor meer informatie www.emdr.nl. Voor degenen die mijn boeken over burnout hebben: ook daarin behandel ik posttraumatische stress en EMDR).