Aardig zijn op je werk

"Als iedereen één procent socialer of aardiger op het werk of in de buurt zou zijn, zag de wereld er heel anders uit" zegt sociaal-psychologe Ludwien Meeuwesen (NRC, 6 dec 2003). Samen met andere Utrechtse onderzoekers publiceerde ze het afgelopen voorjaar de resultaten van tien jaar onderzoek onder de titel 'Sociaal isolement.' De meest opvallende uitkomst van het onderzoek is dat 40% van de Nederlanders van zichzelf vindt niet over voldoende sociale vaardigheden te beschikken. Dat is me nogal wat. Ik had er nooit zo over gedacht, maar daar ligt dus een aardige bron voor preventie van burnout.

Verschillende oorzaken van burnout, zoals een slechte werksfeer, onduidelijkheid over de eigen rol, ruzies en gebrek aan waardering, kun je aanpakken door je sociaal vaardig op te stellen. Je bent sociaal vaardig als je openheid voor de mensen om je heen paart aan een zelfbewuste houding en in staat bent om de belangen van anderen en jezelf op elkaar af te stemmen.

Een mooie illustratie daarvan komt van Sander, waar ik al eerder over schreef (in de columns zie je baas als een slang en goedesmorgens baas). Sander was aanvankelijk een enorme botterik die erin slaagde om al zijn collega's onmiddellijk tegen zich in het harnas te jagen door zijn opvliegend gedrag. Het bedrijf moest hem niet meer en hij werd bij ons aangemeld voor outplacement. Door de principes van het rationeel denken toe te passen slaagde hij erin wat minder uit z'n slof te schieten als hij iets te horen kreeg wat hem niet zinde. Hij paste vooral één advies toe: ga zo om met anderen dat ze je tot president zouden willen kiezen. Laatst kreeg hij een enorme erkenning voor zijn gedrag: dezelfde organisatie die hem eerst liever kwijt was dan rijk gaf hem nu een bonus van 150 euro aan cadeaubonnen. Vanwege zijn aanpassingsvermogen en inzet! 'Door die erkenning,' zegt hij, 'begint mijn aangeleerde gedrag natuurlijk te voelen. Het past bij mij.'

Zo'n radicale omslag zoals bij Sander is niet bij iedereen nodig, maar een procentje meer sociale vaardigheid kunnen de meeste van ons goed gebruiken. Hoe pak je zoiets aan? Er zijn tips te over, zoals je small talk verbeteren, leren om op gepaste manier iets over jezelf te vertellen, en een goed verhaal te maken van je eigen ervaringen, goed luisteren, onderhandelingsvaardigheden trainen enzovoort. Maar ik wilde het over een wat minder brave manier van sociale vaardigheid hebben: leren ruzie maken.

Voor een goede ruzie is het nodig dat je accepteert dat er verschillende opvattingen bestaan, maar dat je tegelijkertijd zo goed mogelijk je best doet om je eigen opvatting zo duidelijk en overtuigend mogelijk over het voetlicht te brengen. Ga niet van de regel uit dat een ander jou net zo moet behandelen als jij dat met anderen doet. Er bestaan nou eenmaal verschillende manieren van optreden en die kun je respecteren. Laat misplaatste beleefdheid achterwege, schrik niet terug voor emoties, bespreek wat taboe is, en betreedt goed voorbereid de arena. Luister naar wat anderen te zeggen hebben, daag ze uit om zelf ook met goede argumenten te komen, en wees bereid om de goede argumenten van de ander ook te erkennen.

Als je op die manier ruzie kunt maken binnen je organisatie, dan is is er veel gewonnen, Niet alleen heb je laten zien respect voor anderen en zelfrespect goed te kunnen combineren, je draagt ook bij aan een klimaat waarin voor de beste oplossingen wordt gekozen.

De kunst van het ruzie maken binnen een organisatie bestaat erin dat medewerkers vechten waarvoor ze staan en vrede hebben met het resultaat als dat langs een eerlijke weg wordt bereikt.