Van uitstel komt afstel?

Uitstellen, iedereen kent het wel. De belastingaangifte die je op het laatst invult, pas geld overmaken als gas en licht afgesloten dreigen te worden en je bureau eindelijk opruimen omdat je niets meer kunt vinden. Wat gebeurt er als je iets uitstelt? Je gaat iets anders doen dat minder prioriteit heeft, zoals de planten water geven, de afwasmachine uitruimen, de krant lezen of de telefoon pakken om bestellingen te doen. Het kan allemaal nuttig zijn, maar niet op het moment dat die ene mail of brief de deur uit moet.
De ervaring leert dat uitstelgedrag niet makkelijk aan te pakken is. Je hebt er gewoon echt geen zin in en andere dingen die ook niet plezierig zijn, vind je op dat moment toch leuker. Nooit wordt er zoveel schoongemaakt als tijdens examens. Zelfs de wc schoonmaken is dan leuker dan studeren.
De gebruikelijke psychologische manier om uitstelgedrag te doorbreken, is om de tegenzin rationeel uit te dagen. Bereik je je doel als je bijvoorbeeld het schrijven van een sollicitatiebrief of offerte op de lange baan schuift? Nee natuurlijk, dat is niet verstandig, dus pak het anders aan. Het probleem met deze benadering is dat het lichamelijke gevoel van weerzin daarmee niet verdwenen is.
Dit gebeurt wel bij een nieuwe therapievorm waarin ik onlangs getraind ben, de Evolving Thought Field Therapy (EvTFT) van de Amerikaanse gedragstherapeut John Diepold. Deze therapie richt zich vooral op touch and breathe. De cliënt haalt diep adem en raakt bepaalde energiepunten op het lichaam aan waardoor energieblokkades verdwijnen. De getrainde psychologen zijn enthousiast. (Meer informatie is te vinden op www.energie-psychologie.nl of in het recent verschenen boek van John Diepold: Evolving Thought Field Therapy: The Clinician's Handbook of Diagnosis, Treatment and Theory.).
Een heel andere aanpak volgde een cliënte van mij die haar blokkade tot bondgenoot maakte. Ze heeft een baas die een kei is in delegeren en dus veel op haar bord legt. Alles moet. Het is niet zo dat als hij iets extra's vraagt er iets anders af kan. Voorheen deed ze heel braaf wat hij vroeg en overlaadde ze zich met werk. Haar nieuwe strategie werd uitstelgedrag. Als haar baas met een nieuwe opdracht kwam, gooide zij die, zodra hij zijn hielen had gelicht, in de prullenbak. Als het echt belangrijk is, komt hij er later op terug, dacht ze. Zelf bewaart hij alles, dus het enige wat ze dan doet, is vragen of ze een kopie mag. Het resultaat is dat haar bureau leeg is en ze alle tijd heeft voor wat ze echt belangrijk vindt. Dit is een wel erg radicale aanpak, beter is natuurlijk om niet iedere opdracht klakkeloos aan te nemen…

Deze column staat in het maartnummer van Opzij