Arbeidskundige geneest milde depressie

Wie last heeft van milde depressieve klachten kan beter geholpen worden door een arbeidsdeskundige dan door een psycholoog, zo blijkt uit TNO-onderzoek (De Volkskrant, 10 juni 2004). TNO Arbeid en Interpolis deden een onderzoek naar 112 zelfstandigen die vanwege psychische klachten al meer dan een maand van hun werk verzuimden. De groep onderzochten betrof boeren, fotografen en fysiotherapeuten die zich als eenmansbedrijf hadden verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Zij deden een beroep op de verzekeraar.
De groep werd in drieën gesplitst en iedere groep kreeg een aparte behandeling of geen behandeling. Een groep kreeg behandeling via cognitieve gedragstherapie. Dit is een methode waarin je leert anders te denken en te doen. De tweede groep kreeg van arbeidsdeskundigen advies. Deze gaf de mensen adviezen over stressmanagement, tips voor inrichting van de werkprocessen en een zelfhulpboek. De arbeidsdeskundigen gaven als leken psychologisch advies, zoals: schrijf het eens van je af. De derde groep fungeerde als controlegroep en kreeg geen advies.
Wat bleek na tien maanden? Iedereen was verbeterd, maar de patiënten met een arbeidsdeskundig advies waren zes maanden eerder aan de slag dan de andere twee groepen.

'Dodelijk voor de cognitieve psychologen,' meende senior onderzoeker Roland Blonk van TNO-arbeid. Maar is dat wel zo?
Roland Blonk gaat ervan uit dat psychologen praten over klachten, ze gaan zorgen. De werkhervatting komt later wel, denken ze. Dit is een vrij grove generalisatie, want wie zegt dat alle psychologen zo werken?
Bij de organisatie die ik mee heb opgericht, Prometheus, werken we al vier jaar met een protocol dat cognitieve gedragstherapie combineert met werkhervatting. We passen dit protocol toe bij burnout. Wat ernst van de klachten betreft zijn burnout en milde depressie vergelijkbaar. Om de werkhervatting te bespoedigen arrangeren we een gesprek tussen leidinggevende en werknemer. Als het even kan blijven mensen aan het werk en kijken we met de cliënt en in overleg met de leidinggevende hoe de werkdruk verminderd kan worden of hoe de cliënt zelf zijn draagkracht op kan voeren, door bijvoorbeeld meer te sporten en minder alcohol te drinken.
Ik denk niet dat het onderzoek uitwijst dat het uitmaakt of een psycholoog of arbeidsdeskundige de behandeling doet. Belangrijk is welk protocol je hanteert, hoe snel je intervenieert en hoe je de werkgever of leidinggevende erbij betrekt.
Nog even terzijde: uit het bovengenoemde onderzoek blijkt dat arbeidsdeskundigen soortgelijke technieken gebruiken als psychologen doen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat bibliotherapie (het lezen van een zelfhulpboek, bijvoorbeeld In de put en uit de put) bij milde depressieve klachten goed werkt. Eveneens blijkt uit onderzoek dat stressmanagementtechnieken, ontspanningsoefeningen en meditatie zeer effectief zijn.
Het lijkt me goed als een dergelijk onderzoek niet leidt tot het uitspelen van beroepsgroepen, maar vooral tot goede, getoetste protocollen. Dat is het doel waar we gezamenlijk aan moeten werken. Want wie weet kan er nog wel effectiever hulp geboden worden dan de arbeidsdeskundige het nu doet.
Wat ik wel nuttig vind van het bovengenoemde onderzoek is dat het de vraag opwerpt wanneer iemand gezien moet worden door een psycholoog. Het is in feite een pleidooi voor het normaliseren van vastlopen op het werk en de daarbij behorende stressklachten. Voor een grote groep mensen zal het voldoende zijn om stil te staan bij wat ze ervaren en dan na te gaan hoe ze hun energie kunnen mobiliseren en alternatieven voor de vastgelopen situatie kunnen bedenken en uitvoeren. Dit helpt het verzuim te demedicaliseren.