Angst voor blindgangers

- 'Ik ben vastgelopen. Misschien bestaan er nog veel meer leuke banen, maar ik kom er niet op.' - 'Ik heb het idee dat er meer in me zit dan eruit komt.' -'Ik kom maar niet van het stempel "veelbelovend"af. Wanneer gaat het nou eindelijk eens gebeuren?'
Drie uitspraken van mensen die zich niet (meer) ontplooien in hun werk en daardoor vastlopen. Ze zoeken bij de ander de lucifer om hun innerlijk vuur te ontbranden. De manier waarop hun bezieling gedoofd is, verschilt. Sommigen presteren voor de buitenwereld, anderen ervaren dat ze leeg gezogen zijn In de behandeling van burnout betrek ik de afstemming tussen persoon en werk. Daarvoor gebruik ik vragenlijsten zoals de Occupational Personality Questionnaire (OPQ), een vragenlijst die nagaat waar je 'aardigheid' in hebt, en niet waar je vaardig in bent. Ook gebruik ik een test met teamrollen: welke rol vervul je in een team, ben je vooral een sociaal verantwoordelijk iemand of meer een doener? Deze test werkt met zelfbeoordeling en met 360 graden feedback, beoordeling door belangrijke anderen in je omgeving. Uit deze testen blijkt meestal waarom je vastloopt. Voorbeeld: een secretaresse was gevraagd leiding te geven aan het secretariaat. Ze kon moeilijk nee zeggen en hoewel leidinggeven haar niet aantrok, stemde ze in en zo werd zo hoofd secretariaat. Binnen een half jaar was ze volledig opgebrand. Uit het onderzoek bleek dat ze geen enkel plezier (aardigheid) in leidinggeven had, maar ook niet terug wilde naar haar functie van secretaresse. Wel vond ze omgaan met mensen leuk, adviseren lag haar goed en het werkveld van arbeid en organisatie paste goed bij haar. Het advies was: opleiding tot personeelsadviseur volgen.

Geen grenzen

Het is leuk als het loopbaan-onderzoek tot zulke duidelijke adviezen leidt, maar bij mensen die burnout zijn geraakt ligt het soms anders. Ze zijn over hun eigen grenzen heengegaan en hebben anderen over hun grenzen laten gaan. Op de vraag 'Wat wil je' lijkt hun reactie op een black-out. Een reëel zelfbeeld ontbreekt. Het ene moment denkt iemand alles te kunnen, het volgende moment stelt iemand in zijn eigen ogen niets voor. Hoe kom je na jaren vervreemding in contact met wat je prikkelt in een baan? Met andere woorden: hoe spoor je je eigen loopbaanwaarden op, waaraan je een baan kan toetsen? Daarbij moet je denken aan waarden zoals: eigen tijd kunnen indelen, samenwerken, vrolijkheid, onafhankelijkheid, artistieke expressie, prestatie en succes, op je fiets naar het werk, kennis, een balans tussen werken en zorgen, inkomen, erkenning, resultaat zien van wat je doet. Ga over de afgelopen jaren eens na wat je energie en voldoening gaf in je werk. Zijn je waarden veranderd in de afgelopen zeven jaar? Welke waarden zijn over zeven jaar vooral van belang? Wat zou je moeten doen om die waarden te realiseren? Het blijkt soms dat mensen vaak wel enig idee hebben van wat ze motiveert, maar bang zijn dat het niet lukt, dat hun idee een zogenaamde blindganger is. Dat weerhoudt ze van het experiment. Maar wat is het ergste dat je kan gebeuren als het niet lukt? Je vaste gewoontes doorbreken kan een opstap zijn om aan verandering en het experiment te wennen. Ga eens naar hele andere televisie-programma's kijken, lees eens een andere krant of tijdschrift. Volg eens een cursus die helemaal niet aansluit bij je kennis of vaardigheden, maar die je wel heel leuk lijkt. Verras jezelf en denk: 'Ik wist niet dat ik het in me had.