Burn-out door de baas? Stap naar de rechter

Ambitieuze medewerkster brandt op
Onlangs klaagde een medewerkster haar werkgever aan omdat deze volgens haar tekort was geschoten in zijn zorgplicht (boek 7:658 Burgerlijk Wetboek). Ze werkte zestig uur per week, werd ziek, kreeg een WAO-uitkering en werd ontslagen.

Haar werk was, zo stelde ze, niet in veertig uur af te krijgen; vandaar al die overuren. Ze vond dat haar leidinggevende maatregelen had moeten treffen en aanwijzingen had moeten geven om te voorkomen dat ze schade zou lijden door haar werk.

Voor de rechter verweerde de werkgever zich. Volgens hem was de vrouw niet door haar werk overbelast geraakt, maar door haar persoonlijkheid. Ze werkte graag hard, had moeite met ‘nee' zeggen, wilde alles goed doen en liefst helemaal zelf, was idealistisch, ambitieus en plichtsgetrouw. Ze had bovendien nooit laten blijken dat ze het werk niet aankon.
Werkgever is aansprakelijk
De rechter stelde de medewerkster in het gelijk: de werkbelasting moet afgestemd zijn op veertig uur, oordeelde hij. Maar hij ging nog verder: de werkgever had ook de werkdruk moeten aanpassen aan de persoonlijkheid, de werkhouding en de mentaliteit van de medewerkster.

Met andere woorden: hij had de vrouw tegen zichzelf in bescherming moeten nemen. Een werkgever mag niet het risico nemen dat zijn medewerkers burn-out raken door te veel overuren. Hij moet er daarom uit eigen beweging op letten of zij regelmatig pauzeren en niet te veel werk mee naar huis nemen.  

Deze uitspraak staat niet op zich. Al eerder stelde de rechter werkgevers aansprakelijk voor de psychische schade bij medewerkers die te lang moesten doorwerken. Zo hebben ICT'ers die een project hoe dan ook binnen de afgesproken tijd moeten opleveren, een sterke zaak voor de rechter als zij te maken krijgen met burn-outklachten.
Werkdruk aanpassen aan persoonlijke situatie
Nieuw aan deze uitspraak is de concrete invulling (maximaal 40 uur). Opvallend is daarnaast dat de rechter erkent dat je persoonlijkheid het risico op een burn-out kan verhogen, maar dat niet jij zelf daarvoor opdraait, maar je werkgever. Als je dus in een functioneringsgesprek aangeeft dat je hooggevoelig bent en daardoor met veel stress reageert op geringe prikkels, moet je werkgever jou tegen jezelf in bescherming nemen door je een rustige werkplek te bieden en niet in een kantoortuin te zetten.

Ook zal deze uitspraak gevolgen hebben voor het Nieuwe Werken, waarbij de medewerker flexibel is en meer thuis kan werken. De kans dat de 40-uurgrens wordt overschreden, is groot. Hoe gaat de werkgever erop toezien dat dit niet gebeurt?

Werkgevers moeten de werklast voortaan niet meer afstemmen op de gemiddelde draagkracht van werknemers, maar rekening houden met wat mensen individueel aankunnen.

Werknemers zullen regelmatig moeten aangeven hoeveel uur zij daadwerkelijk werken en hoe het staat met de stress. Voor HR of personeelszaken wordt het interessant de werkdruk af te stemmen op doelgroepen en bijvoorbeeld een aangepaste werkdruk te adviseren voor hardhollende twintigers, zwangere carrièrevrouwen en 40-plussers met een midlifecrisis.