Chirurg wordt slager

Op een congres hoorde ik de anecdote over een chirurg die genoeg had van de conflicten met collega's in de maatschap en de werkdruk te zwaar vond. Hij kreeg steeds meer problemen met onregelmatig werken, nachtdiensten en weekenddiensten. Hij werd's nachts badend in het zweet wakker. Hij besloot tot een carrièreswitch en vatte het beroep van zijn vader op: hij werd slager. Een sterk verhaal, maar ik dacht er wel aan toen ik dit mailtje kreeg van een internist:
'Kan ik via de mail een afspraak maken voor een oriënterend gesprek met je over de mogelijkheden om duidelijkheid te krijgen in mijn verdere carrièrepad. Op dit moment heb ik het gevoel dat mijn volgende loopbaanstap een burnout wordt door frustraties (en natuurlijk het verkeerd omgaan met die frustraties). Ik zoek hulp voor het kunnen waarmaken of kunnen loslaten van mijn ambities, om het plezier in mijn werk en privé-leven weer te heroveren. Zeer korte oriëntatie: ik ben internist in een grote maatschap, gepromoveerd, 48 jaar, bruisende carrière ondanks een aantal grote ingrijpende tegenslagen in mijn leven, maar ik voel dat ik daar nu de tol voor moet betalen.'

Voor artsen en specialisten met dergelijke problemen heeft de KNMG een apart onderdeel opgericht, het Steun en Verwijspunt voor artsen. De Steun- en Verwijspunten voor Artsen (SVA) vormen een collegiaal netwerk van artsen die als consulenten optreden. De SVA-consulent biedt, naast een luisterend oor, steun en wijst de weg naar mogelijkheden van een eventueel vervolgtraject. Een tijdje terug zijn 16 consulenten getraind, nu komt de tweede lichting aan bod.

Afgelopen vrijdag hield ik voor deze groep een lezing over burnout. Opvallend was dat de helft van de vragen waarmee artsen het afgelopen jaar bij het SVA aanklopten, gingen over de loopbaan. De training ging nu ook meer over loopbaan dan burnout.
Van iedere lezing geven leer ik en deze lezing opende bij mij de ogen voor de noodzaak bij ogenschijnlijk duidelijke vragen, zoals van loopbaan willen veranderen, toch nauwkeurig onderzoek te doen naar een eventuele toestand van burnout. Dus niet te snel als consulent of behandelaar vragen naar behoeftes en verlangens en wat iemand wilde worden voordat hij voor het medische beroep koos. De loopbaanwens kan een uiting zijn van de wens tot vluchten, juist omdat je je zo uitgeput voelt. Als je dan de burnout behandelt en deze overgaat, kan het zo zijn dat iemand met plezier in zijn of haar oude vak terugkeert. Met andere woorden: je blokkeert het vluchtgedrag door niet in te gaan op de loopbaanwens en leert iemand actief met zijn problemen om te gaan. Vaak houdt dat in dat iemand moet leren met conflicten om te gaan, te onderhandelen, beter voor zichzelf op te komen en te zorgen.
Maar niet alleen de persoon zelf moet veranderen. Ook de ziekenhuisorganisatie en de maatschappen zouden zich meer open moeten stellen voor flexibel werken en de mogelijkheid scheppen de nachtdiensten en weekenddiensten door andere specialisten, als waarnemers, te laten vervullen. Voor sommigen is dat een ideale route: terugkeren in het werk, maar dan als waarnemer en meer tijd overhouden voor privé en hobby's.
Tenslotte kreeg ik die dag nog een leuk cadeautje: het boek van Huub Buijssen en Suzanne Buis Uit de praktijk. Indringende ervaringsverhalen van artsen (Tred uitgeverij, 25 euro.). Sommige artsen overwegen hun carrière aan de wilgen te hangen na een ingrijpend incident op het werk, bijvoorbeeld een medische fout met fatale gevolgen. Een kinderarts vertelt hoe ze, terwijl ze oververmoeid was, een kind een te hoge dosis medicijn voorschreef. Niemand had oog voor hoe zij dat beleefde. Een dergelijke situatie kan een behoorlijke energievreter zijn en leiden tot burnout. Gelukkig is er nu een boek dat kan helpen dit te voorkomen. Het eerste deel van het boek van Buijssen en Buis bestaat uit zeventien ervaringsverhalen van artsen die indringende gebeurtenissen mee maken, van suïcides van patiënten tot pesten. Het tweede gedeelte bestaat uit handreikingen voor zelfhulp en nazorg.