Eerst doen, dan durven
Ik moet eerst beter in mijn vel zitten, dan ga ik van baan veranderen, of me inschrijven voor relatiebemiddeling. Zoals het nu gaat, maak ik geen kans. Dit zijn veelgehoorde redenen om dingen die belangrijk voor je zijn uit te stellen. In een lezing over zelfbeeldreparatie en EMDR stelt Erik ten Broeke voor dit proces om te keren, want, als je iets moeilijks hebt gedurfd, denk je in het algemeen beter over jezelf.
Een negatief zelfbeeld houd je vaak af van dingen die goed voor je zouden kunnen zijn. Zo zegt iemand die sociaal angstig is vlak voor een feestje af. Iemand die bang is om afgewezen te worden trekt zich terug uit sociale contacten en denkt dan bij zichzelf: zie je wel, niemand geeft om me.
Zo'n negatief zelfbeeld kan op verschillende manieren ontstaan. Je kunt een traumatische gebeurtenis meemaken en daardoor negatief over jezelf denken. Zo sprong een cliënt zijn vader te hulp die door een gek werd aangevallen. Hij kreeg ook slaag, liep een hersenschudding op. Na een paar jaar kreeg hij stressklachten. Het bleek dat hij zich schuldig had gevoeld omdat hij niet onmiddellijk z'n vader te hulp was geschoten, maar even had geaarzeld. Zijn zelfbeeld was: ik deug niet. Een ander krijgt een negatief zelfbeeld door klachten waarmee hij niet is geboren. Zo ontwikkelt iemand die stottert vaak een negatief zelfbeeld. Een derde mogelijkheid is dat je een negatief zelfbeeld ontwikkelt op basis van wat je van ouders of leerkrachten hebt gehoord: Zie je wel, het zal niets worden met jou. In allerlei gebeurtenissen zie je het gelijk van de ouder of leerkracht.
Je kunt op drie manieren met een negatief zelfbeeld omgaan:
- het compenseren (grote mond, klein hartje)
- het bevestigen ( geen initiatief tonen en dan boos zijn omdat ze je op het werk passeren, je denkt; zie je wel, niemand erkent dat ik iets kan, ze zien me niet zitten)
- het vermijden (door je gevoelens te verdringen, door hard te werken, door veel te drinken).
Psychopathologie door negatief zelfbeeld
Je spreekt van een negatief zelfbeeld, wanneer een kernopvatting over jezelf, bijvoorbeeld 'ik ben een mislukkeling', vrijwel altijd aanwezig is en niet beïnvloed wordt door uitzonderingen. Het kan leiden tot ernstige psychische klachten, zoals depressie, burnout, eetstoornissen, verslaving, fobieën, persoonlijkheidsstoornissen en posttraumatische klachten.
Verander je gedrag
Het is niet makkelijk een negatieve kernopvatting van jezelf te veranderen. Deze heeft zich meestal vroeg in je leven gevormd, hij is overmatig negatief, is voor jezelf absoluut geloofwaardig, je gelooft er ook onvoorwaardelijk in, het is een zwart-wit opvatting en hij is bestand tegen allerlei bewijzen dat het toch anders zit. Je houdt koppig vast aan dit soort overtuigingen en staat niet open voor relativering. Hoe kun je het dan veranderen? Stel je voor dat je op een dag wakker wordt en de negatieve gedachte over jezelf is verwenen. Wat zou je anders doen? Wat zien anderen dat er veranderd is bij jou? Wat zou het eerste kleine stapje in deze richting zijn dat je kunt zetten? Wat is de volgende stap? Wat heb je nodig om dit gedrag te kunnen doen? Heel vaak zul je merken dat positiever over jezelf denken noodzakelijk is. Doe dan net alsof je echt gelooft dat je net zo de moeite waard bent als anderen. |