Vrees voor enge ziektes

Je bent kerngezond, maar denkt vaak dat je een enge ziekte zult krijgen. Dan ben je niet de enige. Er zijn er nog 350.000. En ze kosten de gezondheidszorg jaarlijks miljoenen euro's (www.nipo.nl). Dat is niet alleen jammer van het belastinggeld. Huisartsen zijn veel tijd kwijt aan overmatig bezorgde patiënten. En ook voor jezelf is het niet leuk. Het leidt tot arbeidsverzuim, het afsluiten van dure levensverzekeringen en minder zin in seks.

Neem Joost. Hij heeft een weekje vrij genomen. Even geen vergaderingen. Even geen deadlines. Hij gaat lekker skiën. Eenmaal op de piste voelt hij een vervelende druk op zijn borst. Hij zou toch niet ...? Nee, hij heeft zich net uitgebreid laten onderzoeken. Maar ze zouden natuurlijk iets gemist kunnen hebben. Dus toch? Hij maakt zich zorgen en vraagt zich af of hij niet eerder naar huis zal gaan.

Of neem Ina. Ze is lekker een middagje aan het shoppen. Terwijl ze een rek met nieuwe bloesjes afloopt voelt ze een steek in haar hart. Het bloed stijgt naar haar hoofd. Ze legt alle kleren die ze wilde gaan passen over het rek en rent de winkel uit. 'Ik krijg vast een hartinfarct', denkt ze. 'Zie je wel, ik had niet alleen de straat op moeten gaan, ik kan elk moment in elkaar storten.' De huisarts stelt haar gerust: niets aan de hand. Toch neemt ze het zekere voor het onzekere en gaat niet meer alleen sporten en wil ook niet meer alleen thuis zijn. Haar vriendinnen vragen haar waarom ze zo moeilijk doet. Ze heeft toch niks? Daardoor voelt ze zich nog beroerder.

Ook Erik, manager bij een groot vervoersbedrijf, is schijnbaar kerngezond. Hij is gelukkig en heeft de laatste jaren veel promotie gemaakt. Alleen die paniekaanvallen, dat is wel vervelend. Ze komen 's nachts, maar ook overdag. Hij is door de hele medische mallemolen gegaan. Niets te vinden. Twee fysiotherapeuten heeft hij versleten. Die konden hem ook niet helpen.

Ik was gewend om mensen met dit soort klachten op een rationele manier te benaderen: de kans dat je wat krijgt is kleiner dan dat je een prijs wint in de staatsloterij.

De laatste tijd pak ik het anders aan. Ik laat de clienten uitgebreid de situaties beschrijven waarin ze zich angstig hebben gevoeld. Ik vraag ze hun angsten zo levendig mogelijk voor te stellen, en hun bijkomende gedachten te verwoorden. Bij de eerste angstaanval die Erik beschreef dacht hij: ik ga dood. Bij de volgende situatie dacht hij ook: ik ga dood. Even bleef het stil. Toen zei hij: alweer? Hij moest er enorm om lachen. En de angstaanvallen zijn weg. Ook Ina en Joost vrezen geen enge ziektes nu ze om hun angsten kunnen lachen.

Deze tekst verscheen eerder op kluwermanagement.nl