Heb je een facelift gehad?

"Mijn vrienden vragen me of ik een facelift heb gehad", zegt Manuel. Hij straalt. Hij heeft helemaal geen facelift gehad, maar wel een behandeling met Eye Movement Desensitization Reprocessing (EMDR). En dat heeft dus geholpen.

Manuel ziet er ontspannen uit. Zijn vrouw is meegekomen, om me te bedanken. Zij had ook het eerste contact gelegd, Ze was radeloos geworden vanwege de nachtmerries van Manuel. Hij trapte naar krokodillen in zijn slaap, vocht met zijn zwager en was razend op zijn ex. Ze vertelde dat ze langzamerhand al wakker werd voordat Manuel ging trappen in zijn slaap en hem dan wakker maakte.

Met Manuel heb ik vier sessies gehad en het verloop van de behandeling was standaard. Hij verwerkte zijn echtscheiding, zijn nare werkervaringen en een paar vervelende ervaringen in zijn jeugd. Zijn herstel is vooral te danken aan de effectieve werking van EMDR bij traumatische gebeurtenissen.

Wat is EMDR en waardoor heeft het een facelift-effect?

Trauma en EMDR

In de kern komt de behandeling met EMDR erop neer dat je aan een probleem denkt dat negatieve emoties oproept, terwijl je gelijktijdig met je ogen heen en weer beweegt. Nare gevoelens, en angsten worden eerst vaak intenser, maar vervagen daarna geleidelijk.

D á t EMDR werkt is wetenschappelijk aangetoond. Hoe het precies werkt is nog steeds niet helemaal duidelijk.

Waar het om gaat is dat een emotionele ervaring zo heftig kan inslaan dat als het ware alle normale contacten met je verstand en je gevoel worden verbroken. Als een meteoriet blijft de ervaring in je bewustzijn steken en zendt voortdurend nare signalen uit waar je maar geen greep op kunt krijgen. Het verwerkingsproces komt niet op gang. Vandaar dat mensen over een nare gebeurtenis kunnen praten alsof het vandaag plaatsvond, in de tegenwoordige tijd. Bijvoorbeeld: als je iets meemaakt wat doet denken aan de vroegere traumatische situatie, komt het gevoel dat bij die situatie hoorde weer helemaal terug.

Zodra Manuel iets meemaakte dat deed denken aan zijn ex of zijn vroegere werksituatie, werd hij overspoeld door onmacht en sloeg hij helemaal op tilt. EMDR kan deze herbeleving stoppen door het verwerkingsproces op gang te brengen, waardoor de gebeurtenis onder invloed komt van taal en verstand en dus gerelativeerd kan worden en een plek kan krijgen in de persoonlijke geschiedenis.

Door EMDR komt het lichaam uit de alarmfase en komt tot rust. Je zegt bijvoorbeeld tegen jezelf : Het was heel erg wat er toen is gebeurd, maar dat was toen en niet nu. Je bent nu met je toekomst bezig, je hebt de ellende overleefd.

Hoe komt het facelift-effect tot stand?

Psychische factoren oefenen invloed uit op het ouder worden. Langdurige stress doet het niveau van het stresshormoon cortisol toenemen. Door stress voel je je niet gelukkig, het niveau van de gelukshormonen, serotonine en dopamine is verlaagd. Verhoogd cortisol, verlaagde gelukshormonen is het recept voor een gespannen en droevige uitstraling. Je bent ook prikkelbaarder en daardoor heb je de neiging je meer terug te trekken. Dat versterkt in feite alleen maar je negatieve gevoel, want juist sociaal contact en activiteit heb je nodig om je beter te voelen.

Bij Manuel is het proces van verjonging waarschijnlijk zo gegaan: door de EMDR is het stressniveau verlaagd en zijn de gelukshormonen verhoogd. Daardoor is hij meer gaan doen, hij heeft zich bijvoorbeeld voor een fotografie-opleiding ingeschreven. Door de verbetering in het zelfgevoel lukte het hem de sociale contacten weer op te pakken, waardoor hij zich nog beter voelde. Het complimentje van de facelift maakte hem helemaal gelukkig.

Zijn vrouw dacht: dat wil ik ook! Maar EMDR is geen alternatieve facelift. Eerst moet je gezicht zich verwrongen hebben door een trauma. En daar zit niemand op te wachten.