Eindelijk in 2007.
Geluk in je werk vinden
Eens komt het moment dat je je wekker weer moet zetten. Je vrije dagen zijn voorbij en nu rest je alleen nog maar het ten uitvoer brengen van je goede voornemens. Laten we meteen hoog inzetten: hoe zorg je ervoor dat je in 2007 (meer) geluk in je werk ervaart?
Paulien Bakker
Geluk in je werk vinden loont. Gelukkige mensen zijn succesvoller, ze verdienen meer én leven langer. Martin Seligman, de vader van de positieve psychologie, ontdekte dat positieve mensen creatiever en toleranter zijn, beter verschillende informatiestromen weten te combineren en top down denken.
Hij onderzocht optimisten en pessimisten in dertig verschillende beroepen. In 29 beroepen functioneerden de optimisten beter. Slechts in één beroep loont het om pessimist te zijn: de advocatuur. Uit een andere studie, onder 130 nonnen, die toen ze het klooster intraden een korte biografie schreven, blijkt heel veel jaar later dat de optimisten gemiddeld acht jaar langer leefden dan hun pessimistische zusters. Seligman durft zelfs te beweren dat gelukkige werknemers jaarlijks gemiddeld $15.000 meer verdienen.
Dat willen we allemaal wel. Maar hoe bereik je dat? Geluk bestaat volgens Seligman uit drie componenten: plezier hebben, betrokken zijn bij wat je doet en het gevoel hebben dat het zin heeft wat je doet.
Van die drie elementen is zingeving het belangrijkst, stelt Carien Karsten, psycholoog en auteur van boeken als 'VEEL Geluk' en 'Uit je burnout, EEN 30 DAGEN PROGRAMMA'. 'Ik heb eens onderzoek gedaan op de verpleegafdeling van een ziekenhuis met een hoog verzuim en hoog verloop. De collega's onderling hadden veel lol. Maar ze zagen hun werk voornamelijk als billen afvegen en pillen geven. Ze ervoeren weinig zingeving en dat zorgde voor een hoog afbreukrisico.'
Hoe kun je je werk zo inrichten dat je er geluk uit weet te halen? Karsten: 'Geluk in je werk bereik je door je persoonlijke doelen af te stemmen op de doelen van de organisatie.'
Ook Seligman adviseert om je baan zelf opnieuw in te vullen. 'Je kunt meer zingeving ervaren door eerst te achterhalen wat je sterke kanten zijn. Onderzoek hoe je je baan zo kunt invullen dat je van je kracht gebruik kunt maken.'
Egoïstische genen
Maar is het wel reëel om van je werk te verwachten dat het je gelukkig maakt? Is iedere verplichting niet een dooddoener voor geluk? Seligman: 'Mensen hechten veel te veel waarde aan vrijheid. Uit onderzoek blijkt dat we helemaal niet gelukkig worden van veel keuze. Zet drie smaken jam in het schap en consumenten zijn blij, zet er 30 smaken neer en we weten het niet meer. Keuzevrijheid is alleen belangrijk als je het te weinig hebt, een ramp bij teveel.'
Inperking van je vrijheid maakt dus niet per se ongelukkig. 'Samenwerken brengt altijd een beperking van je vrijheid met zich mee. De evolutieleer wordt de laatste tijd uitgelegd aan de hand van Dawkins, The Selfish Gene, maar daar geloof ik niet in. Niet het sterkste individu overleefde in de geschiedenis maar de sterkste groep. Anders bestond er niet zoiets als altruïsme. Om als groep te overleven moeten individuen loyaliteit en discipline hebben. Wanneer zijn mensen depressief? Als ze alleen thuis zitten. We lachen in conversaties en maar weinig als we alleen zijn.'
Seligman is zelf een late bekeerling. De oud-voorzitter van het gezaghebbende American Psychological Association deed jarenlang onderzoek naar de depressieve kant van de mens maar schakelde een paar jaar terug over op positieve psychologie (zie ook artikel in Volkskrant Banen van 10 oktober). Met die boodschap bezocht hij eind november het Schouten & Nelissen-congres 'Geluk in uitvoering' in ons land. 'Ik ben een geboren pessimist en depressieveling,' bekent hij. 'Alleen dan kun je serieus werk op dit terrein verrichten. Als ik nieuwe interventies bedenk, probeer ik die eerst op mezelf uit, dan op mijn kinderen en dan doe ik er onderzoek naar.' Zo begon zijn dag twintig jaar lang met meditatie. 'Dat heb ik onlangs opgegeven. Ik heb de indruk dat meditatie vooral helpt tegen angst, gelukkiger word je door te bewegen. Nu zwem ik iedere ochtend.'
'Ik wil mensen niet depressief maken door ze het gevoel te geven dat alle oorzaken voor niet-gelukkig zijn aan henzelf zijn toe te wijden. Je moet realistisch zijn. Maar ik denk dat zo'n 85% van geluk aan interne factoren is te wijden en slechts 15% afhangt van situaties buiten jezelf.'
Dagboek
Neem dus het heft in eigen handen. Ook hier is Karsten het mee eens. 'Zeker de helft van de cliënten die bij mij komen met burnout zijn te lang gebleven. Als je bezieling en enthousiasme vermindert, je draait op routine en hebt geen mogelijkheden om in je huidige baan nieuwe uitdagingen aan te pakken, is het tijd om te vertrekken.'
Een vreselijke leidinggevende is evengoed een goede reden om te vertrekken. 'Veel mensen gaan de strijd aan, de baas functioneert niet of stelt onredelijke eisen. Ze blijven net zo lang tot hij dat in gaat zien. Ik probeer mensen in therapie uit die vechtpositie te halen. Je kunt beter kijken naar wat jíj wilt. Die baas gaat toch niet weg.'
Karsten waarschuwt tegelijk om niet te snel te vertrekken. 'Als je aan een nieuwe baan begint krijg je in het begin veel uitdaging. Je bent enthousiast, leert veel. Na verloop van tijd kom je in een dip. Ik zie dertigers die dan meteen van baan veranderen en nooit langer dan anderhalf jaar blijven. Maar pas als je in die dip zit, kun je zelf sturing geven aan je functie.'
Om erachter te komen of je nu wel of niet op de goede plek zit, adviseert Karsten een dagboekje bij te houden. 'Noteer welke werkzaamheden je energie vreten en welke energie geven.' Werkt dat niet? Ze heeft nog een tweede tip. Bedenk het meest geweldige toekomstscenario voor jezelf - dat hoeft helemaal niet reëel te zijn. Maar als je de financiële onderbouwing van je plan rond weet te krijgen, waarom niet?
Verplicht de midlifecrises
Vakbond CNV acht het thema geluk in het werk zelfs zo belangrijk dat ze er een campagne voor oprichtte. 'Onze voorzitter heeft wel gepleit voor een verplichte midlifecrisis op je veertigste, dat je er dan bewust tijd voor neemt erover na te denken wat je nog wilt in je werkende leven', vertelt woordvoerder Marjan Heuving. CNV gaf zes prijsvraagwinnaars zelfs de mogelijkheid om een dag in hun droombaan te functioneren. Een kok werd bijvoorbeeld een dag piloot, een personeelsmanager burgemeester en een architect postbode. Heuving: 'Een droombaan is een baan die echt bij je past, en dat kan ook een hele gewone baan zijn.' Met de campagne wil CNV laten zien dat werken, ook al besteed de vakbond meestal vooral aandacht aan de minpunten, leuk kan zijn. 'Werk is een groot deel van je leven. Het geeft je ook een doel. Je hoort ergens bij, levert een bijdrage.' CNV is inmiddels cursussen gestart voor meer plezier in het werk. Zie ook www.cnvplezierinwerk.nl
Test:
Hoe gelukkig ben jij op je werk?
1. Ik word bruisend van energie wakker op een werkdag.
2. Met collega's ga ik plezierig om.
3. Met vrienden spreek ik graag iets af na het werk.
4. Werk geeft me energie
5. Ik zou een vriend aanraden bij onze organisatie te solliciteren.
6. Als ik helemaal opga in mijn werk, voel ik mij intens gelukkig.
7. Ik ben tevreden over wat ik verdien.
8. Mijn werk inspireert me
9. Ik kan me goed concentreren.
10. Ik kan dingen goed onthouden.
11. Ik weet op welke werkplek ik over drie jaar wil zitten.
12. Mijn leidinggevende of de organisatie steunt dit.
13. Ik heb het gevoel greep op mijn werk te hebben.
14. Van een werkdag herstel ik dezelfde dag/avond.
15. Ik heb het gevoel dat mijn werk zinvol is.
(Antwoord op een 5-punts schaal van nooit of zelden t/m bijna altijd waar)
| 
