Mislukte voornemens in het werk

Ik zou ook wel eens goede voornemens willen hebben, maar ik ben zo fucking perfect, zegt een patiënt tegen Sigmund, de psychiater van de Volkskrant. Zo bespaart hij zich de teleurstelling van het mislukte voornemen. Hier een paar voorbeelden.

Ik moet minder snoepen op het werk, minder snacken, m'n eigen bruine brood meenemen naar de kantine. Vergeet het, zoiets bedenk je als je heerlijk aan het lunchen bent met je vriendin, maar heeft een hoog ‘zou eigenlijk moeten' gehalte. Begin met iets simpels, zoals niet de lift maar de trap gebruiken op het werk.

Ik moet een betere balans hebben tussen werk en privé. Wat is het probleem? Teveel werk mee naar huis, in het weekend werken, het werk laat me niet los. Zelfs op het strand ben ik via de blackberry nog bereikbaar voor m'n werk. In 2008 ga ik dat allemaal anders doen en neem ik eens echt vakantie. Versimpel dit tot het plannen van leuke activiteiten naast het werk, zoals uitgaan, langs het strand wandelen, een weekendje weg plannen.

Ik moet meer nee zeggen in het werk, zodat ik niet overbelast raak. Maar ja, als m'n baas voor me staat met iets dat nog absoluut vandaag de deur uit moet, of een collega vertrekt naar huis omdat haar kind ziek is en vraagt of ik iets van haar kan overnemen, dan wordt nee zeggen wel heel moeilijk. Neem jezelf voor kritischer te zijn in dingen te doen die je leuk vindt. Zeg eens nee tegen jezelf.

Goede voornemens mislukken vaak omdat ze te groot zijn, niet concreet of domweg teveel. Daarnaast berusten goede voornemens vaak op gezond verstand en niet op emotie of gewoonte. Gezond verstand verliest het vrijwel altijd van de emotionele behoefte of de conditionering. Zoals Mark Mieras in Ben ik dat ? beschrijft zit het menselijk gedrag vol tegenstrijdigheden, waarvan een groot deel is terug te voeren op de strijd tussen drie breinen. Drie breinen liggen op elkaar gestapeld: het reptielenbrein, het zoogdierenbrein en de hersenschors. Tussen het reptielenbrein en de hersenschors zit een kloof van 500 miljoen jaar.

Als we dit even toepassen op het eerste voornemen: minder snacken op het werk. Stel dat er iemand jarig is geweest en er is nog een groot deel van de taart over. Je reptielenbrein (500 miljoen jaar oud) dat gekenmerkt wordt door conditionering, eet door tot de taart op is. Het zoogdierenbrein (200 miljoen jaar oud), de emotionele regelaar, heeft een correctie: niet alles opeten, want dan word je geheid misselijk. Maar alleen de hersenschors (neocortex, zo'n 100.000 jaar oud) denkt aan de weegschaal: teveel taart is ongezond en maakt dik. Helaas geldt: hoe ouder het brein hoe dominanter. Goede voornemens zijn gedoemd te mislukken, omdat de hersenschors vaak tevergeefs vecht tegen de lagere hersenen, die uit zijn op instant bevrediging. Het verlangen naar een extra stukje taart, contact met je Blackberry en tevreden stellen van baas en collega's is als een verslaving, een geautomatiseerde gewoonte.

Moet je dan alle goede voornemens loslaten? Je kunt je ook richten op wat het afgelopen jaar goed is verlopen, op dingen die je vanzelf leuk vindt en dat meer gaan doen. Dan betrek je je primitieve brein bij een gezond 2008. Een gelukkig nieuw jaar!