Gezonde stress is lekker en motiveert, maar soms gaat een werknemer jarenlang over zijn grenzen heen en krijgt een burnout. Dan heeft de werkgever gefaald, zegt de rechter. Plus: wat kun je zelf doen tegen te veel werkstress?

Een medewerker op een accountantskantoor draaide 25 jaar lang overuren. Hij werkte zestig uur per week en soms zelfs tachtig. Hij werd in 1997 vanwege burnoutklachten afgekeurd en krijgt sindsdien een WAO-uitkering. In 2001 stelde hij zijn werkgever aansprakelijk vanwege de materiële en immateriële schade die hij heeft geleden. In eerste instantie wees de rechter zijn vordering van 60.000 euro af. De accountant ging echter in beroep en het Hof in Den Bosch stelde onlangs vast dat hij een burnout had gekregen door overbelasting in het werk en dat de werkgever dit had moeten voorkomen.

Deze uitspraak is een opsteker voor mensen die door hun werk ziek zijn geworden. Maar misschien nog wel belangrijker is dat ook werknemers die dreigen uit te vallen er hun voordeel mee kunnen doen. Dat geldt voor mensen die nu veel te veel uren moeten draaien of die door gebrek aan personeel, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg, veel onregelmatige diensten krijgen toegewezen. Zij kunnen hun werkgever erop wijzen dat hij veroordeeld kan worden vanwege het tekortschieten in de zorgplicht. En dat uit de uitspraak van het Hof blijkt dat een ziekteverzuimbeleid en medische en sociale begeleiding niet voldoende zijn om een veroordeling te voorkomen.

Waarschuwingssignalen

Zelf kunnen werknemers ook wat doen. Bijvoorbeeld klachten serieus nemen en letten op eerste signalen die duiden op dreigende uitval, zoals: Geen zin meer hebben in het werk - Vermoeid opstaan, zelfs bij voldoende slaap - Snel geïrriteerd zijn - Vaker ziek zijn - Meer drinken of medicijnen gebruiken om zich beter te voelen. Belangrijk is om dan gas terug te nemen, bijvoorbeeld door af te spreken dat je tijdelijk halve dagen werkt. Om te kunnen herstellen moet je goed voor jezelf zorgen: je conditie verbeteren, emotioneel in evenwicht zijn, een kalme geest hebben en een visie op wat belangrijk is voor jou in het leven. Dus niet denken dat je gefaald hebt en maar beter ontslag kunt nemen, maar je inspannen om grenzen te stellen, voor jezelf op te komen en dingen te doen die je energie geven.

Werkgever moet leren luisteren

De meeste mensen die een burnout krijgen, gaven hun werkgever signalen. Ze meldden dat ze de werkdruk niet meer aankonden. Werkgevers nemen vaak echter pas maatregelen als het leed is geschied en de werknemer ziek thuis zit. Schrijnend genoeg wordt zo'n medewerker soms door maar liefst twee mensen vervangen. Het scheelt al als de werkgever erkent dat de problemen zijn ontstaan doordat hij heeft gefaald en als hij samen met de werknemer de taken zo indeelt dat te veel stress niet meer voorkomt. Door de recente uitspraak van de rechter moeten werkgevers nu ook actief preventie bedrijven door de risico's van burnout onder de aandacht van hun medewerkers te brengen. Met een heldere boodschap: trek aan de bel als de werkdruk te hoog wordt.