De helende kracht van het emotionele brein

Ben je verkouden, dan heb je vast last van stress. Want als je niet kwetsbaar bent, blijf je gezond. Deze volkswijsheid is al bijna 15 jaar geleden met hard onderzoek aangetoond. Amerikaanse onderzoekers gingen na wat de relatie was tussen psychologische stress en vatbaarheid voor verkoudheid. Eerst onderwierpen ze 394 proefpersonen aan een uitgebreid vragenlijst onderzoek om te meten hoe gestresst ze waren. Vervolgens kregen de onderzochten een verkoudheidsvirus via neusdruppels toegediend. En ja hoor, er bleek een rechtstreeks verband tussen psychologische stress en verkouden worden (Cohen S. en Tyrell, D.A, 1991).

Dit is een van de vele onderzoeksvoorbeelden die David Servan Schreiber gaf tijdens het 6 e Internationale Eye Movement Desensitisation Reprocessing (EMDR) congres dat van 10 tot 12 juni gehouden werd te Brussel. Servan Schreiber is hoogleraar, psychiater en schrijver van de bestseller Uw brein als medicijn . Hij hield een pleidooi voor een nieuwe kijk op ziekte en gezondheid, waarbij het zelfhelend vermogen van lichaam en geest wordt aangesproken.

De relatie tussen stress en gezondheid illustreerde Servan Schreiber met nog tal van andere onderzoeken. Zo bleek uit een onderzoek naar overlevingskansen bij een harttransplantatie (Dew, J., 1999) dat mensen met posttraumatische stress-stoornis (PTSS) meer dan twee keer zoveel risico liepen te overlijden binnen drie jaar na de transplantatie dan mensen die hun medicatie tegen acute afstoting niet hadden ingenomen. Onderzoek bij hartpatiënten toonde aan dat een combinatie van dieet, lichaamsbeweging en meditatie het dichtslibben van de hartslagader verhielp. De controlegroep die deze combinatie van dieet, lichaamsbeweging en meditatie niet volgde had na vijf jaar nog steeds last van dichtgeslibde aders. (Ornish, 1995).

Er is ook onderzoek gedaan naar de relatie tussen stress en kanker (Zorzet, 1998). Bij het al dan niet herstellen van kankerlijkt stress een rol te spelen. Ander onderzoek legt een relatie tussen effect van de behandeling bij AIDS en stress.

Hoe komt het nu dat stress van zo'n grote invloed is? We hebben volgens Servan Schreiber twee soorten hersens: het cognitieve brein en het emotionele brein. Het cognitieve brein (de neo-cortex) organiseert de buitenwereld, het emotionele brein de binnenwereld. Het cognitieve brein kent bewustzijn, taal, aandacht, probleemoplossing en planning. Het emotionele brein is onbewust, reageert instinctief en reflexmatig, reguleert het autonome zenuwstelsel, de hormonen en het immuunsysteem. Het emotionele brein regelt alles wat met ons welbevinden te maken heeft: gevoel, humeur, gedrag, bloeddruk en immuunsysteem. Dit emotionele brein helpt ons om zelf stress, angst en depressie te overwinnen.

Een van de manieren om dit emotionele brein rechtstreeks te beïnvloeden is EMDR. Via oogbewegingen kunnen cliënten behandeld worden voor trauma's, depressies, angsten en een hardnekkig negatief zelfbeeld. EMDR spreekt de zelfhelende kracht van de hersens aan. Dat EMDR beter en langer werkt bij Posttraumatische Stress Stoornis dan het antidepressivum prozac werd via een 4 jaar durende studie aangetoond (Kolk, van der, Korn, Rozelle en Weir, in press). Het verrassende van deze studie was dat EMDR ook nog tot resultaat leidt als de behandeling al is afgesloten.

Vraag uit de zaal aan Servan Schreiber was: Hoe kan het dat niet meer artsen werken met de eigen genezende kracht van de hersenen? Hij had daar een heel simpel antwoord op. Artsen specialiseren zich in een lichaamsdeel en kijken niet naar de hele mens. De westerse geneeskunde is uitstekend bij acute klachten. Als je je been breekt moet je daarvoor naar de specialist. Maar bij het overwinnen van chronische ziekte is de geest van even groot belang als het lichaam en zal je in de geneeswijze oosters en westers denken moeten combineren.