Koopverslaving is hersenafwijking Wie de neiging heeft om als een gek te gaan shoppen, kan daar zelf misschien niet zo veel aan doen, zo schrijft het Amerikaanse tijdschrift Nature (april 2006). Bij deze shoppers werd namelijk een disfunctie aangetroffen in de orbitofrontale cortex (OFC), het deel van de hersenen dat vlak achter de ogen is gelegen. Bij obsessieve winkelaars is er volgens neurobioloog Camillo Padoa-Schioppa iets mis in het deel van de hersenen (OFC) waar beslissingen worden genomen. Heel wat mensen gaan winkelen als ze zich een beetje depressief voelen en varen daar wel bij. Maar er zijn ook compulsieve shoppers, die zich vaak diep in de schulden steken omdat ze niet kunnen weerstaan aan de lokroep van juwelen, kleren of schoenen. Verschillende Belgische kranten kopten afgelopen week: Koopverslaving is hersenafwijking Waar baseren de kranten de berichtgeving op? Klopt het wat ze zeggen? De Harvardonderzoeker Camillo Padoa -Schioppa deed onderzoek naar de hersenactiviteit bij apen. De apen mochten kiezen tussen grapefruitsap en appelsap in wisselende hoeveelheden. Doorgaans kozen de apen voor grapefruitsap, maar als de bak met appelsap voller was, dronken ze dat. Daarbij was het hersendeel orbitofrontale cortex (OFC) actief. En dat leidde tot de conclusie dat, hoewel bij dergelijke keuzes verschillende hersendelen betrokken waren, de uiteindelijke keuze werd gemaakt door enkele kleine neuronen in de OFC. En onevenwicht in dat gebied zou kunnen leiden tot irrationele keuzes (maar dat is een vermoeden, het is niet bewezen!). Tot zover het onderzoek dat in Nature verscheen. De Belgen doen er drie scheppen bovenop. De kranten schrijven de Harvardonderzoeker Padoa-Schioppa de volgende conclusie toe: mensen die in winkels onveranderlijk met een armvol zakken buiten gaan, hebben te kampen met een disfunctie in de OFC. Volgens de onderzoeker kunnen soortgelijke disfuncties ook verantwoordelijk zijn voor andere verslavingen, waarbij keuzegedrag in het spel is, zoals gokverslavingen, want op hersenscans van mensen die gokken licht de OFC op. Het roept bij mij meteen de vraag op of werkverslaving ook een hersenafwijking is, maar goed, dat problematiseert de onderzoeker niet. Wat zegt de onderzoeker nu echt? Ik beperk me in de kritiek op de kop: koopverslaving is hersenafwijking. Is dat waar?
Bij apen is een bepaald hersengebied betrokken bij het maken van een rationele keuze. Ook bij verslavingen zien we activiteit in dit hersendeel. Dus hebben verslaafden een stoornis in dit gebied en kunnen ze daardoor niet meer kiezen voor wat goed voor ze is., luidt de conclusie In het artikel staat echter niet dat koopverslaafden zijn onderzocht. Een grote sprong dus van de aap naar de koopverslaafde. Met de veronderstelling dat bij alle koopverslaafden dezelfde mechanismes werkzaam zijn. Dat is onzin.
De neurofysiologische functies van de orbitofrontale cortex integreren sociale relaties, emotie regulatie, en zelfkennis. Het OFC doet meer dan keuzes maken. Uit een stoornis in dit gebied blijkt niet keihard welke conclusies je kunt trekken. Maken mensen irrationele keuzes omdat hun zelfkennis weg is en ze niet meer weten wat hun behoeften zijn? Zou kunnen, maar het artikel komt niet met keiharde bewijzen.
Onderzoek wijst uit dat de OFC plastisch is en zich kan ontwikkelen tot ver na de kindertijd. Het brein kan zich binnen jaren en soms binnen maanden of enkele weken reorganiseren. Er is dus geen enkele reden voor de koopverslaafde om zich bij de pakjes neer te leggen. Ook is er geen reden voor de omgeving de koopverslaafde te ontzien en te denken: ze kan er niets aan doen. De leugen regeert, zo blijkt maar weer uit de Belgische kranten. Nog meer missers in de korte artikelen: de naam van de onderzoeker was op 3 manieren fout gespeld, van de mannelijke onderzoeker werd een vrouw gemaakt (het gaat immers over shoppen!) en van appelsap werd sinaasappelsap gemaakt. Ben benieuwd wat de Nederlandse media van het onderzoek van Camillo Padoa-Schioppa gaan maken! |