Voor het Opzij zomernummer schreef ik een column over hooggevoeligheid en narcisme (zie de column: wees openlijk narcistisch). Het webmagazine van de KRO ging hier verder op in. Een lezer vroeg zich af of hooggevoelige mensen werkelijk narcisten worden als ze dingen van zichzelf goed vinden

Wat is hoog sensitiviteit?
HSP's hebben sneller last van lawaai en fel licht en zijn gevoelig voor de stemmingen van de mensen om hen heen. Ze hebben sneller in de gaten als iemand zich niet op zijn gemak voelt en weten vaak ook wat er zou moeten gebeuren om dat te verhelpen. Hun terughoudendheid of verlegenheid weerhoudt HSP's er echter vaak van om dat hardop te zeggen. De prestaties van HSP's gaan achteruit als anderen hen op de vingers kijken of als ze moeten wedijveren met bijvoorbeeld collega's.
Eén uitspraak in de checklist springt er uit: "Als kind werd ik door mijn ouders en leraren gevoelig of verlegen gevonden." Als u zich in deze uitspraak herkent, dan is dat veruit de sterkste aanwijzing dat u een HSP bent. Dit te herkennen en te erkennen is volgens de belangrijkste stap. (Bron: Psychologie Magazine, mei 2000)

Test: hoe gevoelig bent u?
U kunt zelf vaststellen of u een 'hoog sensitief persoon' bent door de volgende test
(hoog sensitief ) te doen.

Bestaat het?
Hooggevoeligheid bestaat. De ene mens is nou eenmaal gevoeliger dan de ander. En zo heb je ook mensen die extreem gevoelig zijn. Maar er bestaat (nog) géén duidelijke omschrijving in de psychiatrie van een hooggevoelig (dan wel hoogsensitief) persoon. Grappig is dat zo'n omschrijving er wel is voor Alexithymie - de tegenpool van hoogsensitiviteit. Dit is het verschijnsel dat je je eigen gevoelens moeilijk kunt het beschrijven of herkennen, een fenomeen dat zich voornamelijk voordoet onder mannen."

Er is een naam voor wat ik voel!
Mijn kanttekening bij hooggevoeligheid is dat veel personen zich momenteel in een slachtofferrol werpen. Ze hebben zich verdiept in hooggevoeligheid. Ze hebben bijvoorbeeld de bestseller van Elaine Aron gelezen en herkennen zich graag in 'het plaatje'. Voortaan is er een naam voor hun gevoel en kunnen ze zich hier achter verschuilen omdat ze - nou eenmaal - hoogsensitief zijn.

Van buiten gaat alles goed
Naar mijn idee ontkennen veel mensen dat je laten voorstaan op hooggevoeligheid eigenlijk de andere kant van narcisme - een teveel aan eigenliefde dat voortkomt uit onzekerheid - is. Narcisme dat in dit geval gekrenkt is. De personen hebben wel eigenliefde, maar houden dit verborgen. De problemen met gekrenkt narcisme, de angst voor statusverlies is volgens mij typisch iets voor deze tijd. Het gaat vaak alleen om de buitenkant waardoor de eigenwaarde van mensen steeds holler wordt."

De balans is zoek
Vroeger was het duidelijk dat je werkte om geld te verdienen. Nu moet een baan aan veel meer eisen voldoen. Je wilt er trots over kunnen vertellen, leuke collega's, een goede sfeer en het liefste ook wat verantwoordelijkheid. De balans is weg. Onze ouders hadden nog moeite met het tonen van hun binnenkant, en nu is onze buitenkant het probleem. Je bestaat alleen maar in de ogen van de ander, als de ander je erkent. Er is geen zekerheid dat dit blijvend is, je kunt de ander niet controleren en dat roept angst op. Je gaat je afvragen waar het nu helemaal om gaat in het leven. Je kunt hierdoor depressief raken en op een zelfde manier afstompen als mensen met de verschijnselen van alexithymie.

Ik ben er weer!
Als een persoon mijn hulp inroept omdat hij zichzelf hooggevoelig vindt dan zal ik proberen te helpen het innerlijk kompas te pakken te krijgen. Je moet op een bepaalde manier weer grip krijgen op je eigen leven. Het helpt als je weet wat je rust geeft. Kortom ik zal helpen om jezelf emotioneel onder controle te krijgen, jezelf weer te herkennen en te waarderen of te accepteren. Dan uit je dit ook naar buiten en dat maakt je minder afhankelijk van anderen en sterker.

Reactie lezer op deze column
'Ik neig ertoe mensen te willen helpen en voel me dan beter. Ik houd me met intelligentie bezig, een arm surrogaat voor zekerheid. Typisch, niet? Ik herken me heel erg in het beeld 'gekrenkt narcisme' en begrijp (lees: denk) dat ik dingen moet zoeken, waar ik zonder bevestiging van buitenaf bevrediging in vind. Dingen die ik goed van mezelf vind. Maar is er niet het gevaar dat dit omslaat in werkelijk narcisme - of zoiets?' De vraag van deze lezer komt neer op: als je doet wat je kunt, wat je plezier geeft en waarvoor je jezelf waardeert, ben je dan niet werkelijk narcistisch? Mijn tegenvraag luidt: en wat dan nog? Die vraag stellen laat zien dat je bezig blijft met het oordeel van de ander over jezelf en het nastreven van bevestiging. Meestal is het zo dat als je iets doet waar je in op kunt gaan (flow), het oordeel over jezelf en de blik van de ander over je schouder naar de achtergrond verdwijnt.