Reïntegreren is een klus

Het venijn zit in de staart van de burnoutbehandeling: de terugkeer in het werk.
De één loopt te hard van stapel en werkt bij de terugkeer meer uren dan afgesproken. Dat heeft tot gevolg dat iemand het werk niet aankan en bijvoorbeeld uitvalt tegen een collega die nog iets extra's vraagt. Dat kan tot verstoring in de werkrelatie leiden. De medewerker wordt op non-actief gesteld en uiteindelijk volgt ontslag (waar gebeurd verhaal).
De ander zit bij reïntegratie op dezelfde kamer als haar vervanger die het in haar ogen helemaal verkeerd doet. De vervanger moet alles net zo ordenen als zij en dat vertikt de invaller. Hooglopende ruzie is het gevolg. De medewerker stormt bij Personeel & Organisatie binnen en zegt: 'Ik kom hier nooit meer terug.'
Weer een ander krijgt een reïntegratieklus bij een afdeling die zij niet kent. De leidinggevende stelt allerlei eisen zodat het in haar ogen meer een sollicitatiegesprek wordt dan een reïntegratieproject. Ze is bang voor terugval doordat zij over haar grenzen heengaat en besluit het aanbod af te slaan. De organisatie concludeert dat zij werk weigert en overweegt ontslag.

Reïntegratie is een van de gevoeligste fasen in de burnoutbehandeling. Ten eerste omdat degene die reïntegreert nog niet helemaal hersteld is; ten tweede de werkgever geen kaas heeft gegeten van het herstelproces en ten derde de organisatie niet toegesneden is op werkplekken in de luwte.
Het is belangrijk snel terug te keren in het werk. Onderzoek wijst uit dat wie langer dan drie maanden verzuimt van het werk, weinig kans maakt te reïntegreren bij de oude werkgever. De vroege reïntegratie kent een nadeel: omdat men te weinig werkt, is er een vervanger aangesteld. Dat alleen al kan heel bedreigend zijn.
Daarnaast weten sommige werkgevers weinig van burnout af en kunnen zich niet voorstellen dat je vanwege stress een tijdje uitgeschakeld bent en dan weer langzaam moet beginnen, soms met een uurtje thuis werken per week. 'Als je tussen de afwas en het buiten spelen even tijd hebt, kun je dan op het werk verschijnen?', stond laatst op de voicemail van een filiaalchef. Dat was haar baas. Ook de werkgever heeft dus informatie nodig over wat burnout is, of RSI en hoe je daarvan kunt herstellen.
Geen enkele organisatie waarmee ik tot nu toe heb samen gewerkt, heeft werkplekken die geschikt zijn voor reïntegrerende medewerkers. Ja, één organisatie heeft een kneuzenteam, waar alle medewerkers die ziek zijn of in de WAO zitten zijn ondergebracht. Maar dat bedoel ik niet. Ideaal zou zijn als een medewerker van de afdeling Personeel & Organisatie regelmatig door de organisatie loopt en mensen vraagt wat voor een werk ze laten liggen, waar ze niet aan toekomen. En dan inventariseert hoe dat werk als een project is te zien, met een looptijd en arbeidsuren. Welke kwalificaties zijn er nodig voor het project, welke competenties moet iemand bezitten? Wie zou een dergelijk project kunnen superviseren? Dergelijke projecten zouden onder de aandacht gebracht kunnen worden van reïntegrerende medewerkers. Liefst op een persoonlijke manier, want veel medewerkers zijn hun zelfvertrouwen kwijt en denken bij ieder project dat ze wordt aangeboden: dat kan ik niet.

Een reïntegratieproces is maatwerk. Mensen verschillen in hun belastbaarheid, ook bij de reïntegratie. Zo kunnen mensen met burnout minder uren per week starten - soms maar 1 uur per week - dan mensen met RSI. RSI-patiënten kunnen bijvoorbeeld starten met 8 uur per week, verdeeld over vier dagen. Maar dan niet meer dan een half uur per dag aan de computer. Maar ook al start je met heel weinig, in de meeste gevallen ben je met een geleidelijke uitbreiding na een paar maanden weer halftime of fulltime aan de slag. Maak als werkgever of werknemer een schema waarin per week wordt aangegeven hoeveel je werkt en wanneer je je functie weer kunt vervullen (voor 50% bijvoorbeeld) en wanneer weer helemaal.

Een ideale reïntegratie bestaat niet. Medewerkers vallen terug en bazen vallen uit. Een beetje begrip over en weer doet wonderen en voorkomt dat medewerkers tegen hun keuringsarts zeggen: 'Ik dacht een jaar geleden dat ik kon reïntegreren, maar dat ging toen mis. Daarom zit ik nu een jaar thuis.'