Irrationele angsten te lijf Je ziet een spin en gilt het uit van angst. Je staat vastgenageld aan de grond tot de spin weg is. Weet je op dat moment dat je gevoel irrationeel is? De vereniging van Amerikaanse psychiaters denkt van wel. Volgens hen weten mensen met een specifieke fobie dat hun angst niet klopt. Iedereen weet toch dat je in Nederland niet bang voor spinnen hoeft te zijn? Een spin met een rood kruis op z'n rug, die is pas eng. Maar die komen vooral voor in Australië. Maar, zo werpen cognitieve psychologen tegen, weet iedereen wel dat z'n angst niet rationeel is? Angsthazen zouden hun angst wel eens heel gerechtvaardigd kunnen vinden, omdat ze de kans groot achten dat de een of andere dreiging wél plaatsvindt. Zo'n spin kan toch in je rugzak meegekomen zijn vanuit Australië? Wie heeft er gelijk, de vereniging van Amerikaanse psychiaters of de cognitief psychologen, vragen onderzoekers in De Psycholoog van februari 2006 zich af. Ja, daar ben ik ook wel benieuwd naar. Dat mijn angst voor spinnen irrationeel is, oké. Maar m'n hoogtevrees vind ik heel gegrond. In nachtmerries zie ik mezelf van een hoge berg afdonderen. Zeker als de skivakantie eraan komt. En als ik boven op de piste, kan er toch altijd iets gebeuren? Het onderzoek naar irrationaliteit van angst is van belang vanwege de therapie. Als je gaat inzien dat je angst irrationeel is, verdwijnt de angst vanzelf. De therapie kan heel kort zijn in dat geval. Voorbeeld: Marieke is bang voor spinnen. Ze denkt dat de spinnen haar angst kunnen ruiken en dan hun vriendjes gaan halen. Die catastrofale gedachte kan veranderen als ze blootgesteld wordt aan spinnen en ziet dat ze haar niets zullen doen. Maar als je aanneemt dat je angst klopt, gerechtvaardigd is, wordt de therapie gecompliceerder. Je moet net zo lang jezelf blootstellen aan wat je vreest, totdat je angst daalt. Dat is lastig, want vaak pas je heel iets anders toe, namelijk vermijdingsgedrag. Iedere keer dat je de angst vermijdt, voel je je enorm opgelucht. Daardoor houdt de angst stand. Angstige mensen vinden hun angst heel redelijk en de Amerikaanse psychiaters hebben ongelijk, is het resultaat van het onderzoek in De Psycholoog. Angstige mensen schatten de kans dat iets ernstigs gebeurt veel hoger in dan de niet-angstigen. De spinfobicus schat de kans op een giftige spin veel hoger in dan een niet angstige. Degene met angst voor autorijden heeft zodra die al denkt aan autorijden een beeld van het ongeluk voor ogen. De angstige verwachting van een catastrofe roept angst op. De implicatie voor de angstbehandeling is dat de angstvisualisatie van de spin of van het auto-ongeval of van de val in de diepte bestreden moet worden. Dat kan door langdurige blootstelling aan datgene waar je bang voor bent, maar dat is voor de cliënt geen pretje. Andere behandelingen zoals EMDR ( www.emdr.nl ) werken met een speciaal protocol voor angst. Dat is beter uit te houden en doet ook de angst verdwijnen. Zelf heb ik voor de hoogtevrees maar een ski-helm gekocht. Een beetje magie, jezelf door een helm heel sterk voelen, helpt ook. En als je dan valt, is de schade beperkt.
|