Column

Eenzaam met kerst

'En hoe zit het met je sociale contacten?' vraagt de huisarts. Ineens zit Thea in tranen. Ze was alleen maar gekomen om een wratje te laten verwijderen .
Thea, 38 jaar, is creatief therapeut.Ze vindt het heerlijk om samen met cliënten via beeldend werk te komen tot ontdekkingen over hun leven. De laatste tijd heeft ze het idee dat ze minder dichtbij de mensen kan komen, dat het haar minder raakt. Eigenlijk voelt ze zich niet geaccepteerd in haar team. Haar collega's nemen haar kwalijk dat ze zich niet altijd voegt naar afgesproken behandelplannen. Ze snappen niet dat haar werk voor een groot deel staat en valt met wat zich op een bepaald moment aandient. Soms duurt het een poosje voordat Thea, die lang in het buitenland heeft gewoond, de juiste woorden vindt voor wat ze wil zeggen. Collega's hebben daar niet altijd geduld voor.
Thea heeft het totnutoe vol kunnen houden. Maar sinds collega Monique met zwangerschapsverlof is, gaat het niet meer. Monique was de enige die haar leek te begrijpen. Die nog wel eens voor haar opkwam in een ruzieachtige teamvergadering. Sinds zij weg is, wordt er nog meer weggekeken en gegaapt als Thea het woord neemt. De spanningen die er tussen haar en de afdelingspsychiater altijd al geweest komen nu ook nog duidelijker naar voren. Hij is een grote, dominante man die haar aan haar vader doet denken. Hij weet altijd meteen wat hij moet zeggen en theorieën te vinden om zijn mening te onderbouwen. Ze klapt dicht als hij haar wat vraagt. Ze wil in haar werk niet dezelfde rol van stommetje spelen als thuis. Ze zet zich schrap. En voelt zich steeds eenzamer. Vanwege het drukke werk heeft ze nog maar weinig kennissen gekregen in Nederland.Monique valt nu ook als maatje weg, vorig jaar waren ze samen naar Londen met de kerst. Als anderen haar vragen wat ze doet met Kerst, weet ze zich geen raad met haar houding. Zelfs haar ouders zijn er niet, die brengen de vakantie in Spanje door. Wel kan ze oppassen op hun mooie huis en de honden.
Als ze in de knoop zit, helpt tekenen haar meestal. Dat lukt nu ook niet meer. Op de laatste tekening die ze maakte staat een door de bliksem getroffen boom in een kaal stuk weiland. Zo voelt ze zich ook. Bij wie kan zij terecht? Ze voelt zich verwant met de cliënten, maar haar professionaliteit verbiedt haar daar steun te zoeken en dat wil ze ook helemaal niet. Eigenlijk neemt ze het zichzelf erg kwalijk dat ze het niet meer alleen aankan. Wat dat betreft is ze echt onderdeel geworden van de Nederlandse cultuur.

Veel mensen met (dreigende) burnout hebben de neiging om zich terug te trekken. Ze willen anderen niet lastig vallen met hun klachten, ze zijn bang niet begrepen te worden of bang dat hun kwetsbaarheid tegen hen gebruikt zal worden. Eenzaamheid is dan ook een grote bron van stress bij burnout, en ook nog een die zichzelf versterkt. Je bent vaak zo gefixeerd op je werkproblemen dat je 'vergeet' dat er daarbuiten ook nog mensen zijn. Je bent geneigd steeds meer ja-maar's te schuiven tussen jezelf en anderen. Of je buurvrouw of vriend(in) echt geen tijd of zin heeft, weet je pas als je het vraagt. Dikwijls is men juist blij verrast dat je uit je schulp kruipt.
Een andere irreële gedachte die mensen vaak weerhoudt om hun problemen aan te pakken is het idee dat die ander niet begrijpt wat er aan de hand is. Ook dat valt in de praktijk meestal mee. Bovendien is het niet nodig om jezelf altijd van a tot z te verklaren aan een ander. Gewoon samen een kopje thee drinken of een wandeling maken levert al een positieve bijdrage aan je herstel. Blijft over:geen zin of puf. In dit geval is er maar een antwoord waarmee je jezelf vooruit kunt helpen: dan maak je maar zin! Je zult zien dat het na verloop van tijd dan steeds makkelijker wordt je weer onder de mensen te begeven.

Thea heeft de stoute schoenen aangetrokken en een contactadvertentie opgesteld. Ze is in voor een maatje met wie ze dingen samen kan doen. De advertentie leverde een tiental reacties op, waarvan drie aardige. Toch een leuke bezigheid met kerst, kennismakingsgesprekken en wie weet een leuke vrijer.

Greet Andringa, arts en stagiaire humanistiek bij Prometheus