Kleine stappen met grote gevolgen

Mensen met burnout behandel ik vaak in zes stappen (ACCESSprotocol). Met de eerste stap, de analyse van wat er aan de hand is, hebben de meeste cliënten geen probleem. Anders is het als ik bij de eerste C kom, die staat voor conditie.

"Kunnen we dat niet overslaan", vroeg een cliënte laatst. "Ik vind het zo banaal. Een beetje gaan sporten, en minder drinken, dat kan ik altijd nog wel doen. Ik zou liever de echt belangrijke dingen willen aanpakken. Mijn probleem is dat ik tegen niemand nee kan zeggen. Ik weet wel dat ik het niet moet doen, maar ik kan het niet laten. Ik vind het vreselijk als mensen me niet aardig vinden."

Zij is niet de enige die er zo over denkt. Meer mensen die voor therapie komen, doen dat met de wens eens en voor altijd van vervelende eigenschappen af te komen. Ze hebben het geduld niet om aan kleine veranderingen te werken, of hebben het gevoel daardoor niet toe te komen aan de werkelijke problemen.

Maar als het gaat om het veranderen van hardnekkige (slechte) gewoontes, dan zijn we te vergelijken met een grote olietanker op zee: die verander je ook niet zomaar van koers. Een kleine beweging aan het stuurwiel is meestal voldoende om het schip op een andere koers te brengen. Je moet dan wel geduld hebben, zo'n gevaarte maakt niet zomaar een scherpe bocht. Maar de kleine beweging leidt er uiteindelijk wel toe dat het schip heel anders terecht komt.

Zo werk het vaak ook met therapie. Mensen die jarenlang last hebben van weerkerende nachtmerries kunnen als therapie zich acht keer per dag zo'n nachtmerrie voor de geest halen. Ze hoeven dan niet veel meer te doen dan een klein onderdeeltje van zo'n droom in hun fantasie te veranderen. Het kan gaan om de kleur van een muur, de grootte van een raam, of de richting waarin iemand loopt. Ze moeten stilstaan bij die kleine verandering in het patroon van hun nare droom. Het lijkt niks, maar het resultaat is vaak dat de nachtmerrie al snel van structuur verandert, en vervolgens helemaal verdwijnt.

Zo kan het bij de behandeling van burnout ook werken. Het zijn vaak kleine, haalbare doelen, die verandering bewerkstelligen, zoals vaker kort pauze nemen, drie keer per week sporten, één leuk ding per dag doen, een positief dagboek bijhouden. Door de ontspanning kom je tot rust en meer bij wat je zelf wilt.

De wens om radicaal te willen veranderen is de beste garantie voor het mislukken van die verandering. Hoe vervelend we sommige eigenschappen van onszelf ook vinden, we nemen er maar moeilijk afstand van, ze zijn op allerlei manier met ons leven en het denken over onszelf verbonden. En het kost erg veel moeite om dat allemaal in een keer over hoop te gooien. Daarom is het beter met een schijnbaar detail te beginnen: dat kun je overzien, dat kun je aan, en, ongemerkt, veranderen allerlei andere reactiepatronen mee.