Klokkenluidsters hebben sterke moeders

Het Amerikaanse weekblad Time koos drie vrouwelijke klokkenluiders tot Personen van het Jaar 2002: Coleen Rowley (FBI), Cynthia Cooper (World Com) en Sherron Watkins (Enron). In de 75 jaar dat Time een persoon van het jaar kiest, is dat drie keer eerder een vrouw geweest: Wallis Simpson (1936), Elizabeth II (1952) en Corazon Aquino (1986). Daar komt 'de Amerikaanse vrouw' nog bij die in 1975 uitverkoren werd omdat zij een belangrijk positie in het openbare leven ging innemen.
Maar nu dus drie vrouwen tegelijk in het zonnetje gezet. Opvallend is dat deze vrouwen zich niet op hun vrouw-zijn willen laten voorstaan en zichzelf niet als voorbeeldvrouw zien. Ze hebben ook niet het idee dat hun heldengedrag iets met gender heeft te maken. De vraag is of we dat voetstoots moeten aannemen.
Het is begrijpelijk dat de drie onderscheiden klokkenluidsters hun persoonlijk gedrag niet willen terugvoeren tot kenmerken van de soort. Toch toont de achtergrond van deze vrouwen een aantal opvallend vrouwelijke trekken.
Als kind waren ze alledrie bijdehandjes met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Rowley wees als schoolkind haar leraar na de les op zijn fouten. Niet uit hooghartigheid, maar om te voorkomen dat anderen door zijn fouten zouden zakken voor het examen. Cooper werkte haar schooljuffen op de zenuwen, omdat ze in de pauze met hen wilde blijven praten. Watkins klaagde als dertienjarige haar leraar aan omdat hij zijn tijd verdeelde over het managen van de school en lesgeven. Ze was het er niet mee eens dat ze vrij kregen wanneer hij zijn beheerstaken moest vervullen.
Is dit meidengedrag? Ja. Niet elk meisje zal zo handelen, maar het is wel opvallend dat slimme, zelfstandige meisjes zich vaak laten leiden door hun verantwoordelijkheidsgevoel. Een ander opvallend gegeven is dat de klokkenluidsters eerder hun moeder dan hun vader als rolmodel volgden. Alledrie hadden ze zelfstandige moeders die hard moesten werken, hun eigen weg kozen en een duidelijke moraal hadden. Niet alleen ondervonden ze veel steun van hun moeders, maar ook van hun kinderen en echtgenoten. Alledrie winnaressen noemen hun kinderen als belangrijkste bron van stresspreventie. En dan hun mannen: twee van de drie zijn huisman en de derde noemt zich grappenderwijs mr. Watkins, naar de naam van zijn vrouw. Ook hij koos ervoor veel tijd thuis te zijn en net als de mannen van de andere klokkenluidsters voor de kinderen te zorgen.
Me dunkt dat gender wel degelijk een rol speelt bij klokken luiden, anders waren er niet drie vrouwen tegelijk uitgeroepen tot persoon van het jaar. Zou het deze gelauwerden niet nog sterker maken als ze wél prat zouden gaan op hun vrouw-zijn en op hun voorbeeldfunctie?