Kortdurende behandeling moet geen korset worden

Nog niet zolang geleden hoorde ik van cliënten die burnout raakten, dat ze zich voor een schildercursus of beeldhouwen hadden opgegeven. Burnout duurt wel een jaar, ga daar maar vanuit, had de dokter gezegd. En als de dokter het niet zei, dan hadden ze wel een kennis die …
Mijn eerste behandel-interventie bestond uit het rechtzetten van dit misverstand: geen enkel onderzoek heeft aangetoond dat je pas na een jaar hersteld bent van burnout. Het advies 'Doe maar rustig aan' is het slechtste advies dat een huisarts of bedrijfsarts kan geven. Want wie langer dan drie maanden ziek thuis zit, heeft weinig kans terug te keren naar zijn of haar werkplek. Veel mensen belanden in de WAO, en hun inkomen wordt gehalveerd. Met de aanpak van de sociale zekerheid die de nieuwe coalitie van CDA, VVD en D66 voorstaat zal langdurige uitval vanwege burnoutklachten nog problematischer worden. Werkgevers zullen zieke werknemers langer door moeten betalen en vanwege deze verplichting zal geen werkgever er happig op zijn ex-WAO'ers in dienst te nemen. Dat betekent dus dat als je een keer uitvalt en de WAO instroomt, je kansen op de arbeidsmarkt zo goed als verkeken zijn.
Zowel werknemer als werkgever hebben alle belang bij kortdurende behandeling van burnoutklachten. Wat houdt hen nog tegen? De werkgever ziet soms op tegen de kosten van de behandeling en kiest voor een te sober pakket bij de Arbodienst. Sommige werknemers geven aan hun werk niet te durven hervatten omdat ze bang zijn terug te vallen. Ze willen eigenlijk helemaal hersteld zijn voordat ze hun werk hervatten.
Hebben de mensen die burnout zijn ongelijk met hun angst voor terugval? Niet helemaal. Wetenschappelijk onderzoek van dr. T. Taris e.a. (KU.Nijmegen, 2003) laat zien dat mensen die burnout zijn geraakt en hun werk weer hervat hebben, inderdaad het risico lopen om terug te vallen. Maar dat zijn wel mensen die meer doen voor hun werk dan nodig is, die last hebben van werkverslaving.
Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk: een medewerker raakt burnout, omdat hij zich sinds het overlijden van zijn dochtertje in het werk heeft gestort. Hij kwam bijvoorbeeld het liefst pas laat in de avond thuis, omdat hij dan de lege plek aan tafel niet zou hoeven te zien. Zijn vrouw had daar weinig problemen mee, zij is gaan hardlopen en rent ook internationaal de marathon. Wat voor haar het hardlopen is, is voor hem het werk. Een compensatie voor het verdriet, maar wel een die hem helemaal uitput. Deze man was voordat hij bij mij in behandeling kwam kortdurend volgens een protocol bij een gerenommeerd instituut behandeld vanwege burnout. In die therapie leerde hij zijn gedachten te veranderen en zich meer aan zijn werkuren te houden. Hij hervatte binnen een maand zijn werk. Na een paar maanden viel hij terug, hij kon niet meer slapen en raakte opnieuw uitgeput. Dit keer had hij er nog een sombere gedachte bij: het komt nooit meer goed. Een andere gedachte was: het ligt aan de snelle werkhervatting, dat ik ben truggevallen. Mijn voorstel op korte termijn het werk te hervatten, viel niet in goede aarde.
Hoe dan wel? Burnoutbehandeling vraagt om een flexibele benadering door een ervaren behandelaar. De therapie moet niet alleen werkgerelateerd zijn, want het komt ook voor dat de oorzaken voor burnout buiten het werk liggen.Werk wordt dan een compensatie voor niet opgeloste problemen en behoeftes. Een protocol werkt, zolang het maar geen korset wordt en therapeut en cliënt bewegingsruimte houden. Als je die flexibiliteit er in hebt, durft ook een cliënt het werk te hervatten.