Als iedere dag je laatste kan zijn

Ron is aangemeld vanwege een Post Traumatische Stress Stoornis. Hij is midden 30, manager in een internationaal bedrijf en is drie jaar geleden voor kanker behandeld. De reïntegratie in het werk verloopt moeizaam. Hij werkt twee uur per dag en vertoont weinig interesse in het werk.

Ongemerkt en ongewild moet hij steeds terug denken aan het moment dat hij te horen kreeg dat hij kanker had. Vooral de manier waarop hij het te horen heeft gekregen, zit hem dwars. 'Het was alsof de deur hard dichtgeslagen werd en daarna weer op een kier stond.' De dokter bracht als eerste boodschap dat hij een vorm van kanker had die meestal niet te verhelpen is. Daarna zei ze dat er nog wel mogelijkheden voor behandeling waren en er een kleine kans was dat hij het zou overleven. Deze mededeling kwam totaal onverwacht. Eerder had hij een bobbel weg laten snijden. Niets aan de hand, zag er goedaardig uit, maar voor de zekerheid zouden ze toch even een kweek nemen. Over de uitslag maakte hij zich niet druk. Vrouw en kinderen vergezelden hem bij de afspraak, omdat ze daarna de stad in zouden gaan. Gezellig shoppen. Even later stuurde hij als verdoofd zijn vrouw en kinderen weg en dwaalde hij gedesoriënteerd door het ziekenhuis, op zoek naar het lab om bloed te laten prikken. Het was alsof hij boven zijn lichaam zweefde.

In juni 2005 werd in Brussel een internationaal congres over EMDR gehouden. Een verslag staat in Intermediair van 30/6: Verbluffende therapie, simpele oogbeweging doet trauma's verdwijnen . Ad de Jongh, tandarts, psycholoog en hoogleraar aan de universiteit van Amsterdam introduceerde in de jaren negentig van de vorige eeuw EMDR in Nederland. Hij zegt: 'EMDR is mogelijk als je een link kunt leggen tussen een ontwrichtende gebeurtenis in je leven en je huidige klachten.' Hij snapt niet dat nog zoveel mensen met trauma's 30 praatsessies krijgen. Een trauma is met EMDR in gemiddeld 6 uur te behandelen (zie www.emdr.nl). Bij Ron is het verband tussen ontwrichtende gebeurtenis en huidige klachten overduidelijk aanwezig. Voor Ron lijkt EMDR dus de aangewezen therapie.

Het is nu drie jaar geleden, maar voor Ron is het alsof hij gisteren hoorde dat hij spoedig dood zal gaan. Zijn hele leven staat op z'n kop, iedere dag beleeft hij alsof het zijn laatste kan zijn. De posttraumatische stress kenmerkt zich door gevoelens van vervreemding: Ron voelt zich vervreemd van al die mensen die hele dagen tussen vier muren doorbrengen om te werken. Wat heeft het voor zin? Waarom sluit iedereen zich op, als hij ook langs het strand kan wandelen? Daarnaast is hij angstig voor iedere onregelmatigheid in zijn lichaam. Steeds maar weer dringen de beelden van hoe hij te horen kreeg dat hij kanker had zich aan hem op. Hij kan het geen plek geven.

De EMDR behandeling gaat als volgt. Ron haalt het ergste moment naar voren - toen hij van de dokter te horen kreeg dat hij een vrijwel ongeneeslijke vorm van kanker had - met de negatieve gedachte erbij: ik ben er geweest. Hij scoort de spanning op een schaal van 0-10 als 9. Terwijl hij het beeld en de gedachte voor ogen heeft volgt hij mijn hand die horizontaal voor zijn ogen heen en weer gaat. De spanning daalt na een tijdje naar 0. Aan hetzelfde beeld koppelt hij nu de gedachte: ik heb het overleefd. Hij knapt zienderogen op, straalt als hij zegt: 'Ik heb ook een leven voor me. Ik hoef niet alles in één dag te proppen. Ik kan weer over m'n kinderen denken. Me voorstellen wat ze doen als ze later groot zijn.' Wel heeft hij nog hoofdpijn. Hij concentreert zich op de hoofdpijn en met een halve minuut oogbewegingen is ook die verdwenen. 'Dat kan toch niet, de hoofdpijn is helemaal verdwenen. Het lijkt wel hocus-pocus, maar het is echt weg.'