Word je eigen mental coach

Nadat hij Europees kampioen 800 meter was geworden in Göteborg, bedankte hardloper Bram Som zijn mental coach Marco Hoogerland - zonder hem was hij nooit kampioen geworden. Hoogerland is zelf bescheiden over zijn bijdrage aan de overwinning; vooral de samenwerking met de andere trainers heeft volgens hem tot het succes geleid (de Volkskrant 22 augustus). Dat is natuurlijk zo, maar het is wel interessant om te zien waar de aanpak van Hoogerland uit bestond en wat je van de training van topsporters kunt leren om je eigen prestaties te verbeteren.

Geen sporter wordt kampioen als hij dat ook niet wil worden. Je moet jezelf doelen stellen. Zo begon ook de coaching van Bram Som. Eerst een doel stellen en vervolgens kijken hoe je daar kunt komen. Dan onderzoek je waar je krachten liggen en wat het beste bij je past. Bij Som gebeurde dat door allerlei races te analyseren. Wanneer presteerde hij goed en wanneer niet? Waar lag dat aan? De conclusie was dat Som dominanter moest gaan lopen. Hij leerde om meer voor zichzelf op te komen, om zijn eigen keuzes te maken en initiatief te nemen in de wedstrijd.

Een belangrijke les van Hoogerland is dat je als sporter moet leren om energie te putten uit de spanning die aan de wedstrijd vooraf gaat. Als je onder druk staat, presteer je beter. Je moet die druk dan wel kunnen verdragen. Koester de spanning, maar verlies je er niet in, is het devies van Hoogerland. In Götenborg ging Som tussen de wedstrijden naar het Picasso-museum. En de avond voor de finale ging hij met zijn vriendin uit eten.

Van tenniscoach Jim Loehr kun je leren hoe je tijdens een wedstrijd je energie telkens weer kunt opladen. Loehr bestudeerde toptennissers om te achterhalen wat de absolute top onderscheidde van de rest. Tot zijn frustratie kon hij nauwelijks verschillen ontdekken in hun gewoontes tijdens het spel. Pas toen hij begon te letten op wat de spelers tussen het punten scoren deden, vielen de verschillen op. De beste spelers hadden steeds dezelfde routine opgebouwd tussen de punten, zoals15-0 enz. Hun routine bestond uit de manier waarop ze naar de baseline lopen na een punt, de manier waarop ze hun schouders en hun hoofd houden. Het punt waar ze naar kijken, hoe ze ademhalen en zelfs de manier waarop ze praten tegen zichzelf, zijn van belang.

Naar het idee van de coach gebruikten de topspelers de tijd tussen het punten scoren om zichzelf maximaal op te laden. Spelers die lager op de ranglijst stonden, hadden niet een dergelijke routine. Via een test mat Jim Loehr de hartslag van de topspelers en verbazend genoeg daalde de hartslag binnen 16 tot 20 seconden zo'n 20 slagen per minuut. Door efficiënte en geconcentreerde routines op te bouwen lukte het de spelers op een buitengewone manier hun energie weer op te laden in een hele korte periode. De minder goede spelers hielden ondanks hun fitheid dezelfde hartslag.

Dat een dergelijke routine de wedstrijd beïnvloedt kun je je voorstellen. Je bent als speler veel minder vermoeid als je steeds herstelt. Een vermoeide speler is meer ontvankelijk voor negatief emoties, zoals boosheid en frustratie. Dergelijke gevoelens doen de hartslag stijgen, leiden tot nog meer spanning en daardoor vermoeidheid. Ook lukt het je daardoor minder gemakkelijk om te concentreren.

De lessen van Hoogerland en Loehr gelden ook buiten de sport. Als je iets wilt bereiken, moet je daar ook voor kiezen. Onderzoek waar je eigen kracht ligt en kijk hoe je die zo goed mogelijk kunt ontwikkelen. Loop niet achter anderen aan, maar stippel je eigen pad uit. En als je een grote prestatie moet leveren, wees dan blij met de spanning, maar ga daar ontspannen mee om.

Ben je eenmaal goed aan het werk bent, ontwikkel dan een ritueel waardoor je je eigen energie telkens weer oplaadt. Zonder tijd voor herstel wordt ons leven bepaald door een blur of doing , en niet in balans gebracht door being . Blijf niet doorhobbelen. Kom tot jezelf en focus je op je volgende prestatie.

(Bron: Jim Loehr and Tony Schwartz, the Power of Full Engagement, Free Press, 2003)