Column

Bij papa op de zaak

Het afgelopen jaar coachte ik drie vrouwen die de zaak van hun vader hadden overgenomen. Alledrie hadden er grote problemen mee. Cecile, begin veertig, zou met haar broers het makelaarskantoor van vader voortzetten. Ze moest eerst een tijd in de zaak werken en werd hoofd van het officemanagement. Dat ging niet goed. De ene na de andere secretaresse beklaagde zich over haar. Haar vader stuurde haar op ziekteverlof. Na een tijdje belde ze hem op. 'Je hoeft je hier nooit meer te vertonen,' zei hij. Kort daarop overleed hij. In het testament stond dat alleen de broers het bedrijf mochten overnemen.

Lia's vader had een uitzendbureau. Ze was enig kind en het was van meet af aan duidelijk dat zij hem zou opvolgen. Op een dag vertelde haar vader dat hij het bedrijf had verkocht. Een van de voorwaarden was dat zij er nog een aantal jaren zou werken. Dat deed ze, ondanks haar zwangerschap, uit loyaliteit jegens haar vader. Na de bevalling viel Lia twee jaar uit met burn-outklachten.

De problemen voor Margriet begonnen pas toen zij het bedrjif van haar vader overnam. Ze had zich voorgenomen geheel in zijn lijn te blijven werken. Het werd een nachtmerrie: boekhoudfraude, ontslagen, stagnerende reorganisaties, niets bleef haar bespaard. Inmiddels heeft ze besloten de strategie van haar vader los te laten en haar eigen doelen te stellen, waardoor het beter gaat. Waarom is het voor dochters vaak moeilijker dan voor zonen om hun vader op te volgen in de zaak? Natuurlijk, de dochter is een vrouw en wordt wellicht alleen daarom minder serieus genomen. Maar er speelt meer. In Sex and Business stelt Shere Hite dat vooral de 'ambigue relatie' tussen vader en dochter het moeilijk maakt voor de dochter om haar vader op te volgen. Die ambiguïteit komt simpel gezegd hier op neer: tot de puberteit is de dochter papa's liefste, daarna wordt vader kritisch: de truitjes zijn te strak, de rokjes te kort, en ach, waar is dat leuke meisje van weleer? De dochter denkt: barst jij, maar blijft ondertussen het verlangen koesteren om weer papa's liefste meisje te worden. Kan het voortzetten van een familiebedrijf door de dochter anders en beter? Vaders zouden tijdens de opvoeding hun dochters niet alleen met vertedering moeten bekijken, maar ook als carrièrevrouwen in spe. De dochters zelf moeten zich bewust worden van de ambigue relatie met hun vader en eerst volledige zelfstandigheid nastreven, bijvoorbeeld door vijf jaar ergens anders te werken voordat ze hun vader opvolgen. Of het nog anders en beter kan? Dat krijgen we misschien ooit van de dochter van Freddy Heineken te horen.