Persoonlijkheidsverandering remt herstel bij burnout

Burnout kan je persoonlijkheid veranderen. Dat kan het extra moeilijk maken om van je burnout af te komen. Van een vrolijk en opgewekt iemand, verander je zomaar in iemand die altijd wat te klagen heeft. En als die gewoonte inslijpt, kom je daar moeilijk meer vanaf.

Mensen die vaak negatieve emoties ervaren en die emoties ook nog eens voor zich houden, voelen zich moe en uitgeput, raken snel geïrriteerd en gedemoraliseerd. Men spreekt in dit geval van type D-persoonlijkheid. De D staat voor distress, wat inhoudt dat je een chronisch gevoel van onwelbevinden ervaart, je ongelukkig voelt, en ervaart niet goed in je vel te zitten .

Dus als je door een burnout een type D-persoonlijkheid ontwikkelt, versterkt dit nog eens de uitputtings- en vermoeidheidsverschijnselen die je ook al door je burnout hebt.

De fysiologische verklaring voor Type D is dat er teveel van het stresshormoon cortisol wordt geproduceerd. Een zelfde fysiologische verklaring ligt ten grondslag aan burnout.

Onlangs zag ik een cliënt die last had van burnout en een hoge bloeddruk . Na een reorganisatie werkte ze met nieuwe collega's. Dat klikte van geen kant. De vrouw begon haar werk steeds minder leuk te vinden, vertrouwde niemand meer en hield haar gevoelens voor zich. Die houding ging ze ook buiten haar werk vertonen. Uiteindelijk voelde ze zich nergens meer op haar gemak. Ook niet nadat ze op een andere afdeling kon gaan werken met mensen waar ze het vroeger goed mee kon vinden.

Door haar burnout ontwikkelde ze kenmerken van Type D (negatief affect en sociale inhibitie) en kreeg ze last van hoge bloeddruk. Een normaal op herstelgerichte burnoutbehandeling is voor haar niet voldoende. Ze moet ook leren haar nieuw ontwikkelde persoonlijkheid weer van zich af te schudden. Daarvoor is affectherstel en sociale steun nodig. Ze zal moeten leren het negatieve gevoel los te laten en weer positief naar het werk te kijken en haar collega's vertrouwen te geven. Ook haar omgeving zal moeten inzien dat ze niet meer met een negatieveling te maken hebben. Dit betekent dat er ook een gesprek met de leidinggevende nodig is om sociale steun te garanderen.

De persoonlijkheidsverandering die door burnout kan optreden, kan verklaren waarom bij sommigen burnout zolang duurt. De persoonlijkheid staat herstel in de weg. Overigens ben je er niet met verandering van het gedrag van de persoon, ook het werk moet erbij betrokken worden, om het isolement te doorbreken en actief te ondersteunen.