Pesten @ work

Een vriendelijke collega treft een vriendelijke collega. De een zendt de ander een email: het klikt zo goed tussen ons, ik vind je leuk, zullen we een keertje uit eten gaan? Goed idee, zegt de ander. Ze gaan een keertje samen uit eten. Dat gaat goed, daarna gaan ze ook nog een keertje samen naar de film. De ene collega wil eigenlijk wel meer, hij uit zijn gevoelens per mail. De ander schrikt er wat van en houdt af. Ze zegt: 'Ja, maar ik heb al een vriend.' De ander reageert per mail: helemaal geen probleem, het is toch leuk wat we hebben? Zij wordt wat stelliger in haar mail. Ze wil werk en privé gescheiden houden en vraagt hem te stoppen met de email. Hij begint haar nu echt te stalken met mail, zij voelt zich bedreigd en meldt zich een dag ziek. Op het werk neemt ze na terugkomst een collega in vertrouwen. De afdeling P&O krijgt er via via lucht van en besluit het emailverkeer tussen beiden tegen het licht te houden. Gebrek aan privacy? Nee, het bedrijf heeft een emailprotocol dat voorziet in deze mogelijkheid. De emails overschrijden inderdaad grenzen. 'Wat zou u doen?' vraagt de heer Aart van Boekel, hoofd P&O van de Greenery aan een zaal studenten van de Hogeschool Rotterdam. De zaal reageert betrokken; de een wil hem het liefst ontslaan, een ander vindt het een aantasting van de privacy dat het emailverkeer door de organisatie wordt nagegaan en weer een ander stelt een schriftelijke waarschuwing voor.
De Greenery, een groot fruit- en groentebedrijf met 2600 medewerkers heeft hier voor gekozen. Met hun gedragscode in de hand, een code waar iedere medewerker zijn handtekening onder heeft moeten zetten, sommeren ze de medewerker schriftelijk per aangetekende brief en persoonlijk dit ongewenst gedrag niet meer te vertonen op straffe van beëindiging van de arbeidsverhouding.
Het is daarmee niet afgelopen. De stalker gaat door, maar op andere manieren. Subtiel, zodat hij er net niet op te pakken is. De medewerkster trekt het niet meer en meldt zich ziek. Puur vanwege het ongewenste gedrag op het werk. De medewerkster krijgt vanuit het bedrijf alle ondersteuning, kan bij terugkeer kiezen of ze op een andere plek wil werken en dat gebeurt. Een tijd later komen ze door een reorganisatie toch weer in de kantoortuin in elkaars buurt te zitten. Het stalken begint weer. De stalkende collega krijgt een tweede, allerlaatste waarschuwing. Vervolgens houdt de bedreiging op. Maar wordt een andere medewerkster door dezelfde collega bedreigt. Het bedrijf kiest ervoor de medewerker te ontslaan. Dit lukt via de kantonrechter. De ontslagen medewerker, die tien jaar bij het bedrijf had gewerkt, krijgt wel een ontslagvergoeding van 20.000 euro mee.
Deze case werd gepresenteerd op een studiemiddag Pesten @ Work, georganiseerd op 26 mei 2004 door studenten die afstuderen op het onderwerp Arbeid & Gezondheid.
De middag maakt duidelijk dat Pesten @ Work vele vormen kan aannemen. Er zijn veel definities voor, de ene spreker, Joanna Pike, noemt het ondermijnende gedrag Mobbing (de meute tegen één), de andere spreekster houdt het op de Hollandse term pesten, maar verstaat er vooral onder het onderdrukkende gedrag van de organisatie jegens medewerker, en de heer Van Boekel van de Greenery houdt het op ongewenst gedrag. Hoe je het ook noemt, uit de praktijk blijkt steeds weer dat ongewenst gedrag hoge kosten met zich meebrengt (45.000 euro per individu), veel voorkomt (16% van de medewerkers overkomt het) en dat je als organisatie je goed moet voorbereiden om dit soort zaken te bestrijden en goed voor de rechter te brengen. Dat begint met een duidelijke visie op wat ongewenst gedrag is, een uitwerking in een gedragscodeboek voor personeel, een emailprotocol, het instellen van een vertrouwenspersoon die dag en nacht bereikbaar is, en het serieus nemen van verschijnselen die door de medewerker als pesten wordt ervaren. 'Liever iets te dicht erboven op, dan iets te lang laten doorsudderen,' is de overtuiging van de personeelsman van de Greenery. 'Wel moet je heel zorgvuldig zijn en je alleen op feiten baseren.' Ook voor de aanpak van pesten in het bedrijf is natuurlijk een stappenplan nodig.
Opvallend is dat er geen idealistische motieven of zedenprekerij aan een dergelijke aanpak van pestgedrag ten grondslag liggen. Als werkgever wil je een werkklimaat dat gezond is en plezierig is, je wilt medewerkers die fluitend naar het werk gaan en fluitend weer naar huis. De casus maakt ook duidelijk dat de bestrijding van ongewenst gedrag op het werk hoe dan ook geld kost.
Ziekteverzuim valt niet altijd te voorkomen, als bedrijf kun je een medewerker met veel expertise verliezen en bovendien veel geld kwijt zijn aan de ontslagvergoeding. Maar een goed beleid, zoals bij de Greenery, dwingt wel respect af.