Het kantoor als pretpark

Steeds vaker hoor ik vrouwen klagen over de informele omgangsvormen op het werk. Zo had ik laatst een cliënte die het Spaansbenauwd kreeg toen ze na het sollicitatiegesprek haar nieuwe werkplek kreeg te zien: een kantoortuin, waar de bureaus slechts door bloembakken van elkaar waren gescheiden. De zogenaamd gezellige sfeer van zo'n open werkplek was nu net de reden waarom ze haar vorige baan had opgezegd. Ze wilde weg van het eindeloos gebabbel over de goedkoopste luiers, de beste afslankdiëten en de leukste mannen. Weg van de screensavers van pasgeboren baby's en weg van de met spekkies gevulde snoeppotten en de rondslingerende gidsen van reisbureaus en postorderbedrijven. Ze wilde gewoon werken en haar privéleven voor zichzelf houden. Ze had geen boodschap aan het voordeel dat haar voormalige werkgever zag in de kantoortuin: je bent gemakkelijker op de hoogte van elkaars werk en je kunt elkaar daardoor makkelijker vervangen.

De trend van de informele sfeer op het werk komt ook tot uiting in de e-mail. Vrijwel niemand begint een mailtje met: Geachte mevrouw. En niet zelden wordt een onbekende in een mail met jij aangesproken. De lossere omgangsvormen kunnen bevrijdend werken en de creativiteit bevorderen, maar het nadeel is dat steeds minder duidelijk is wat er van je als werknemer wordt verwacht en dat de grens tussen werk en privé vervaagt. In een interview In Harvard Business Review (december 2003) zegt etiquettedeskundige Judith Martin, alom bekend als 'Miss Manners', dat de toenemende informalisering op het werk leidt tot een reeks problemen: van de druk om 's avonds en in het weekend met collega's op te trekken tot seksueel lastig gevallen worden door je collega.

De Duitse Judith Mair laat soortgelijke geluiden horen. In haar boek Het is mooi geweest, het kantoor is geen pretpark beweert ze dat door de lossere omgangsvormen en flexibele werktijden de werkdruk enorm is toegenomen, wat weer leidt tot allerlei psychosomatische klachten. Ze pleit dan ook voor vaste werktijden, heldere regels en verplichte omgangsvormen. Misschien slaat ze door in haar pleidooi voor meer discipline, werkkleding en voor het niet meer tutoyeren van collega's, maar ze maakt wel duidelijk dat de onduidelijke omgangsregels op het werk het privéleven van werknemers behoorlijk kan verwoesten.
Informele omgang kan prettig zijn als je er zelf voor kiest, een goed contact met je collega's is een belangrijke bron van plezier in je werk. Maar de verplichte gemoedelijkheid op het werk moet niet even beklemmend worden als de formele omgangsvormen van weleer.

carien@carienkarsten.nl

Carien Karsten is juriste en psychotherapeute
Opzij, april 2004