Net als miljoenen anderen, hadden ook drie van mijn cliënten zich voorgenomen op 1 januari te stoppen met roken.
En net als iedereen die wil stoppen hadden ze daar goede redenen voor. Behalve dat ze gezonder wilden leven, waren er ook praktische redenen om te stoppen, zoals een rookverbod op het werk, prijsverhoging van sigaretten, en kinderen die op stoppen aandringen. Genoeg om te veronderstellen dat het ze makkelijk zou lukken om nu echt te stoppen. Toch lukte het ze niet, net zomin als 95% van de anderen die het ook probeerden. Bij twee cliënten waren zelfs de klachten van burnout en RSI door het stoppen met roken toegenomen, omdat ze op hun werk de rookpauze misten. De frequente rookpauzes kan de werkdag met zo'n uur verminderen.

Tot nu toe bood ik als therapeut nauwelijks ondersteuning bij het stoppen met roken. Ik gaf een paar suggesties, zoals geleidelijk aan minder roken, bijvoorbeeld iedere week een sigaret minder, verwees naar nicotinekauwgum, zoethout kauwen, veel water drinken en de succesvolle stoppen met rokenmethode van Alan Carr en dat was het dan.

Nu ik met andere therapievormen werk, die gericht zijn op het herstel van de energiehuishouding van mensen, zie ik meer mogelijkheden om rookverslaving therapeutisch aan te pakken. Probleem bij het roken, en bij andere verslavingen, is dat het je genot verschaft. Je weet wel dat het niet goed voor je is, maar je vindt het zo lekker. En je opvattingen over gezondheid winnen het niet van je lichaam dat snakt naar genot.

Je kunt dat verlangen aanpakken door onthouding, door niet meer te roken. Maar de meesten zijn niet bestand tegen de schreeuw van het lichaam om genot. In plaats van het verlangen langzaam uit te doven, kun je het ook verplaatsen. Je ontkoppelt de genotervaring van het roken. Dat kan op drie manieren, die goed in combinatie zijn te gebruiken.

De eerste is door van jezelf te accepteren dat je rookt, terwijl je weet dat het ongezond voor je is. Dat gaat verder dan de uitspraak: 'ik weet dat het ongezond voor me is, maar toch doe ik het, omdat …' en dan volgt een verklaring in de trant van: omdat ik het lekker vind, het zo gezellig is, je toch op een of andere manier dood moet. Maar dat is slechts een houding tegenover de buitenwereld. Je zegt daarmee: ik ben heus niet zo dom dat ik niet weet dat het niet goed voor me, maar ik heb goede redenen om het toch te doen. Dat zeggen is nog iets anders dan werkelijk voor jezelf accepteren dat je iemand bent die dat innerlijk conflict niet kan oplossen. Pas als je dat accepteert, jezelf niet moreel veroordeelt, is de weg vrij om met zorg voor jezelf naar het roken te kijken. Als je het oordeel over jezelf opzij hebt gezet, is er meer ruimte voor de gedachte dat je iets doet dat ongezond is, en heeft die gedachte ook meer kans je gedrag te beïnvloeden. Iedereen die een methode zoekt om van zijn of haar verslaving af te komen, zou dit als eerste stap moeten zetten.

De tweede manier om van je verslaving af te komen is door voor het genot van het roken een ander genot in de plaats te zetten. Daarvoor is het nodig te weten waar het genot van het roken voor staat. Dat kan voor iedereen verschillend zijn. Meestal gaat het om een gevoel van energie. Zo behandel ik iemand voor wie roken gelijk staat met 'een moment voor jezelf'. Door te roken voel je dat je er bent, en ervaar je een aangename prikkeling van eigen energie. Voor haar was het belangrijk om die ervaring los te koppelen van het roken en te verplaatsen naar andere ervaringen zoals een bad nemen, skeeleren of koken. Ik heb hiervoor de TFT methode toegepast die in het laatste hoofdstuk staat beschreven.

De derde manier vond ik beschreven in het boek Happiness van Will Ferguson, dat op een ironische manier het thema geluk behandelt. Bij deze methode gaat het er niet om de prettige ervaring van het roken te vervangen door een andere prettige ervaring, maar door de ervaring van genot los te koppelen van het roken. Dat gaat om een radicale manier.

Als je wilt stoppen met roken doe dan het volgende. Verzamel al de sigaretten die je in huis hebt en vul een glas voor een kwart met warm water. Gooi alle sigaretten in de wc, op een na. Dat zal je laatste sigaret worden. Spoel de wc niet door maar blijf kijken naar de sigaretten die daar drijven. Kijk dan naar jezelf in de spiegel en steek je laatste sigaret aan. Ga er niet van genieten, ga niet langzaam en met diepe halen roken. Als je dat doet, zal het niet je laatste sigaret zijn. Nee, rook zo snel mogelijk, blaas de rook hijgerig in en uit en neem niet de tijd een frisse teug lucht te nemen. Rook, rook, rook. Gooi de peuk onmiddellijk in het glas met water, kijk hoe de peuk uit elkaar valt en het water langzaam zwart kleurt. Zet het glas aan je lippen en drink het leeg. En dat was dan je laatste sigaret. Zo niet: herhaal de truc.