Hoewel steeds meer werkgevers en werknemers tijd en geld steken in de strijd tegen RSI, zijn de effecten ervan nog niet bewezen. Dit constateert Brigitte Blatter van TNO arbeid (www.arbeid.tno.nl/perskamer). RSI (Repetitive Strain Injury) zijn klachten en aandoeningen aan nek, schouders en armen. Geen van de interventies tegen RSI is bewezen succesvol, concludeert zij. Het zou kunnen dat aangepaste toetsenborden, en een goede werkhouding helpen. Maar ook dat betwijfelt ze. Wellicht wordt het tijd voor andere onderzoeksideeën.
Zo'n persbericht zet me aan het denken over de behandelde RSI-cliënten van B&A/Prometheus. Jaarlijkse evaluaties door stagiaires/onderzoekers laten zien dat onze behandelingen succesvol zijn. Als wetenschappelijk bewijs telt dit soort uitkomsten niet, want dan moet je de mensen bijvoorbeeld in twee groepen verdelen, de ene krijgt 'onze' behandeling en de ander krijgt bijvoorbeeld alleen een behandeling met ontspanningsoefeningen. Helaas is dit soort onderzoek niet mogelijk binnen een commercieel bedrijf dat als klant de werkgever heeft. Je zou binnen de kortste keren je klanten verliezen als je een groep een minder effectieve behandeling zou aanbieden. Omdat behandelingen als de onze niet in wetenschappelijk onderzoek worden meegenomen, geef ik even een toelichting op ontstaan en de inhoud.
Ik was nog maar net met burnoutbehandelingen begonnen toen ik in 1999 de eerste RSI-cliënten kreeg aangemeld. Hun klachten betroffen naast de lichamelijke pijn uitgeputheid, problemen met hun leidinggevende, moeite met nee zeggen, alles perfect willen doen, altijd maar doorgaan en geen grenzen in acht nemen. Sommigen hadden jaren hun pijnklachten bestreden met paracetamol. Het persoonlijkheidsprofiel van burnoutcliënten paste naadloos op de cliënten met RSI. Ze waren perfecte en loyale werknemers, deden meer dan men ze vroeg, namen werk mee naar huis, brachten notulen die ze moesten uittypen als ze dat vanwege de pijn niet konden naar een vriendin. Kortom, ze stelden alles in het werk om maar door te kunnen werken, ondanks hun klachten. Na een aantal mensen succesvol behandeld te hebben met de werkwijze die ik ook bij burnout toepas, ontwikkelde ik samen met fysiotherapeut Jip Driehuizen een protocol voor de lichamelijke en mentale klachten (Zie Omgaan met RSI, hoe je voorkomt dat het chronisch word. Spectrum, 2002).
Het protocol houdt het volgende in:
- de fysiotherapeut besteedt aandacht aan pijn- en fysiek management, geeft opdrachten en oefeningen en legt uit wat er aan de hand is. De fysiotherapeut doet een werkplekanalyse en begeleidt een stappenplan voor werkhervatting;
- de psycholoog verstevigt de balans tussen leven, werk en gezondheid, introduceert een 7-stappen energieplan en gaat na of er een goede fit is tussen persoon en werk. Bij gevoelens van machteloosheid krijgt de cliënt onderricht in de methode van rationeel denken. Eveneens betrekt de psycholoog de leidinggevende bij het proces van werkhervatting en faciliteert de communicatie tussen leidinggevende en werknemer. Daardoor vermindert de drempel tot werkhervatting.
Voorwaarde voor het succes van een dergelijke aanpak is dat fysiotherapeut en psycholoog als gelijkwaardige partners samenwerken en goed overleggen; de cliënt moet bereid zijn de RSI-klachten niet alleen als een fysieke klacht te zien, maar ook als een uiting van arbeidsgerelateerde, chronische stress, die zorgt voor psychische klachten.
Ik ben ervan overtuigd dat ook collega's van mij die samenwerken met fysiotherapeuten dergelijke succesvolle aanpakken hebben ontwikkeld. Wel vermoed ik dat B&A/Prometheus iets meer dan anderen aandacht besteedt aan loopbaanonderzoek, zingeving en het betrekken van de leidinggevende.
Het zou prettig zijn als in onderzoek niet alleen maar wetenschappelijk bewijs wordt meegenomen, maar ook dit soort interventies die in de commerciële praktijk succesvol blijken. Wel blijft het dan moeilijk een antwoord te geven op wat nu de behandeling succesvol maakt. Je zou bij de aanpak van B&A/Prometheus kunnen zeggen dat de aanpak werkt, omdat de werkgever betaalt. Die is dan meer gemotiveerd tot meewerken aan de behandeling en op de werkplek een succes te maken van de reïntegratie. Misschien betaalt de werkgever ook alleen maar voor de werknemer die hij niet als een kneusje ziet. Het zou kunnen, maar voordat we daar een antwoord op kunnen geven, is nader wetenschappelijk onderzoek nodig, waarbij de cliënten in twee groepen worden onderverdeeld, bij de ene groep betaalt de werkgever, bij de andere de cliënt of de ziektekostenverzekeraar. Als TNO.arbeid dat nou gaat onderzoeken, werken we graag mee.