RSI tussen de oren

 Afgelopen week hield ik een lezing voor het tienjarig lustrum van de vereniging van RSI-patiënten. Ik vreesde dat ze niet echt zaten te wachten op mijn boodschap, namelijk dat RSI voor een groot deel tussen de oren zit. Niet dat het aanstellerij is - absoluut niet -, maar het is wel zo dat niet-fysieke factoren een belangrijke rol spelen bij het ervaren van RSI klachten.

Ik kwam daar min of meer bij toeval achter. In het kader van een onderzoek vroeg ik bij personeelszaken van PCM-dagbladen naar het percentage werknemers met burnout. 'Komt bij ons niet voor', zei de personeelsfunctionaris. Dat verbaasde me. Op grond van het landelijk gemiddelde zou het rond de 10% moeten liggen. 'Hebben al die journalisten bij jullie dan geen last van werken voor de deadline, felle competitie, fysiek gevaar en razende ambitie?' vroeg ik. 'Jawel' zei de personeelsfunctionaris, 'maar dat zijn stressfactoren die leiden tot RSI.'

PCM had zelf een onderzoekje gedaan. Ze hadden de toetsenborden van een afdeling met veel RSI-klachten verwisseld met de ergonomisch verantwoorde toetsenborden van een afdeling zonder RSI. De laatste afdeling kreeg niet meer klachten door met een oud toetsenbord te werken. Conclusie van PCM: RSI komt meer door stress dan door apparaten.

Nu was het onderzoekje van PCM geen keiharde wetenschap, maar het zette me wel aan het denken. Het viel me op dat de cliënten die last hadden van RSI klachten dezelfde stressverschijnselen vertoonden als cliënten met burnout. Mijn hypothese was dat de stress op zichzelf tot allerlei fysieke klachten kan leiden, waaronder RSI.

In het boek 'Omgaan met RSI' heb ik beschreven hoe verschillende vormen van stress en perfectionisme RSI-klachten bevorderen. Stressreductie helpt meer om die klachten te verminderen dan allerhande ergonomische ingrepen. Een goede werkhouding is nooit weg, maar een vrolijke stemming maakt je uiteindelijk gezonder.

Wie RSI bij zijn of haar werknemers wil voorkomen doet er dan ook goed aan meer op de werksfeer dan op de werkhouding te letten.

Mijn gehoor van RSI-patiënten houd ik tenslotte voor dat je met een gebroken been misschien niet naar de psycholoog gaat. Maar dat mensen met RSI-klachten, vreemd genoeg, soms wel bij een psycholoog komen - en er nog door geholpen worden ook. En als ik vertel dat zelfs traumatische ervaringen tot RSI kunnen leiden, roept dat herkenning op. Het gevreesde hoongelach blijft uit. Wat mij zelf een mogelijke muisarm bespaart.

Eerder verschenen op www.kluwermanagement.nl