Sabbatical: stuff voor sufferds?

In het maandblad Opzij van januari 2002 laat een aantal bekende Nederlanders zich laatdunkend uit over de zin van een sabbatical. Een sabbatical is voor zwakkelingen, zegt Emile Raltelband, voor mensen die geen keuzes durven maken. Schaatskampioene Marianne Timmer vindt het ondenkbaar om een jaar te stoppen. 'Ik zou te veel snelheid op de schaatsbaan verliezen', zegt ze. Columnist Martin Bril zou op een sabbatical niet veel anders doen dan hij nu ook al doet: iedere dag een stukkie schrijven. Bril: 'Wat moet een mens anders dan werken? Een sabbatical is bedoeld om bij te tanken of op te laden. Daar heb ik helemaal geen behoefte aan.' Staatssecretaris van Onderwijs Karin Adelmund wil alleen maar fantaseren over een sabbatical. Als ze het echt zou doen, vreest ze dat ze eerst aan het opruimen zou slaan. En daar heeft ze helemaal geen zin in. Actrice en columnist Funda Müjde heeft haar leven al een keer helemaal omgegooid en hoeft niet meer Alleen correspondent Max Westerman is wel te porren voor een sabbatical. Maar hij heeft er dan ook al ervaring mee.

Kennelijk kleeft er iets suffigs aan een sabbatical.
Het idee van een lange reis spreekt wel aan, maar als je weggaat om op te laden en bij te tanken, geef je toe dat het niet zo lekker gaat. Dat is niet stoer. Liever rennen naar je graf, dan stilstaan bij wat je doet. Maar niet iedere VIP kijkt neer op een sabbatical. De nieuwe directievoorzitter van de NS, Karel Noordzij, heeft er wel oren naar. Hij heeft al drie sabbaticals achter de rug. In NRC Handelsblad zegt hij: 'Ik heb steeds alle schepen achter me verbrand door te zeggen 'ik stop ermee', om tijd te besteden aan waar het écht om gaat in het leven. Dat is essentieel voor mijn ontwikkeling.' Voor sommigen is het leven kennelijk meer dan werken, en nemen ze af en toe de tijd zich af te vragen waar dat meer dan uit bestaat. Dan is een sabbatical niet zo'n gek idee.
Het woord 'sabbat' betekent in het Hebreeuws: rusten, ophouden met werken.

Het begrip sabbatical voert terug naar het oude testament (Leviticus (25:1-7). Het volk van Israël liet eens in de zeven jaar de akkers een jaar met rust. Zo kreeg de grond de tijd zich te voeden en kracht op te doen voor nieuwe oogsten. En zoals de grond op krachten moet komen, zo moeten mensen dat ook. In het boek 'Dertigers in crisis' van Van Aggelen en Van de Stolpe zegt de 33-jarige Rianne (geciteerd in de Volkskrant): 'Ik voelde me al maanden vermoeid en geïrriteerd, maar daar luisterde ik niet naar. Het enige wat ik dacht was: "Als ik maar om half negen op kantoor kan zijn" Soms had ik maar twee of drie uur geslapen, maar ik zat er wel. Achteraf denk ik dat ik hartstikke gek ben geweest. Ineens zat ik thuis en had ik alle tijd om na te denken. Allerlei vragen spookten door mijn hoofd: "Hoe heeft het zover kunnen komen? Wat wil ik eigenlijk met mijn leven Waarom ben ik wie ik ben?" Ik voelde me gespannen en onrustig. Mijn oude aanpak, doorgaan en niet zeuren, werkte niet meer.'

Op zo'n moment is het tijd voor een sabbatical. Of misschien is het dan al te laat. Waarom zou je wachten tot je achter de geraniums zit om de wezenlijke vragen over je eigen bestaan te stellen? Dan kun je toch beter een paar maanden de zon opzoeken. Wat een sabbatical voor je kan betekenen is wat Máxima voor Willem Alexander betekent: zij laat hem zijn wie hij is, maar dan wel vrolijker, minder stijf en meer zichzelf.