Stress tijdens een sabbatjaar

Droom je er ook van om je baas en collega's een jaar lang uit je leven te bannen? Steeds meer mensen voegen de daad bij het woord en nemen een sabbatjaar. Vaak wordt het een mislukking van formaat. Omdat ze onrealistische verwachtingen koesteren en niet stilstaan bij hun terugkeer, zegt expert Vergouw.

Nog nooit betreurde iemand op zijn sterfbed dat hij te weinig tijd besteedde aan zijn werk. Meestal is het net andersom. Gelukkig kan je als werknemer je voorzorgen nemen: de wet op het tijdskrediet laat je toe om er tijdens je loopbaan een jaar (of minder) tussenuit te knijpen, terwijl je toch een uitkering ontvangt. Dit concept lijkt eigentijds, maar eigenlijk bestond het al in 1888: de 'Harvard University' strikte de toen bekende wetenschapper Charles Lanman door hem om de 7 jaar een jaar vrijaf te geven.

De redenen om een sabbatical te nemen zijn divers. Gyuri Vergouw van Funsultancy, een Nederlands bureau dat advies geeft aan bedrijven over sabbatverlof, onderscheidt er 4:
§ Opfrissen. Heel wat mensen gebruiken de vakantie om een grote reis te maken.
§ Opladen. Een tweede groep wil er even uit om niet 'op te branden'. Voor hen is het een preventieve maatregel tegen burn-out.
§ Verrijken. Anderen nemen vrijaf om zich toe te leggen op hun gezin, een hobby of opleiding. Een populaire hobby is het schrijven van een boek.
§ Bijkomen. Een laatste groep zit tussen 2 banen in en wil de vorige job van zich afschudden om met een frisse geest aan de nieuwe te beginnen.

Valkuilen
Wie sabbatverlof neemt, beseft vaak niet wat hem te wachten staat. Vergouw: "Je dagdagelijkse structuur valt weg en je kan je bevrediging niet meer uit je werk halen. Je wordt op jezelf teruggeworpen en dat veroorzaakt stress. Kan je die confrontatie met jezelf niet aan, dan loopt het fout." Volgens Intermediair is het zelfs zo dat niet iedereen gediend is met een sabbatjaar: wie psychologisch niet sterk genoeg staat, zal meer nadelen dan voordelen ondervinden van het loslaten van de dagelijkse beslommeringen.

Enkele tips om stress en teleurstellingen te vermijden:
§ Schat wat je in je vrije tijd gaat doen, niet te hoog in. Als je nooit een letter op papier hebt gezet, neem je dan niet voor om je memoires te schrijven.
§ Neem vrijaf in de wetenschap dat je zal terugkeren naar je werk. Zie het niet als een vlucht. Is dat bij jou wel het geval? Zoek een andere oplossing.
§ Beschouw een sabbatical niet als de oplossing voor je problemen. Ook op reis of thuis blijf je dezelfde persoon. Of zoals Carien Karsten het verwoordt: "Door een lange trip te maken geniet ik nu meer van de dingen die ik echt belangrijk vind. Maar een oplossing voor een echte levenscrisis is het niet. Wie met chronische stress rondloopt, kan die beter laten behandelen voor hij een tijdje weggaat."
§ Stem je plannen af op de duur van je sabbatverlof. Probeer op 6 maanden tijd geen 3 continenten te bezoeken, anders verval je in je normale, snelle levensritme.
§ Sta ook stil bij je terugkeer. Vergouw: "Overleg voor je vertrekt met je werkgever. Bespreek bij voorbeeld of je je oude functie weer terugkrijgt. Besef ook dat je bij je terugkeer niet direct kan functioneren als voorheen. En tot slot nog dit: denk niet dat het bedrijf veranderd is omdat jij veranderd bent!"