Sisyphus' sprint

Een tot nu toe niet onderkend verschijnsel komt voor bij succesvolle mensen op weg naar de top. Succes is de oorzaak van hun falen. De verschijnselen lijken op burnout, maar - zo ontdekte ik laatst - het is geen burnout.
Peter, succesvol manager bij een multinational, wijt zijn instorten aan overbelasting. Tegen ieders advies in combineerde hij zijn MBA-opleiding met een nieuwe functie. Het onmogelijke presteren, dat is zijn uitdaging en dat was ook zijn motief om de nieuwe functie te aanvaarden.
Overbelasting en de gevolgen ervan doen denken aan burnout. Ook bij Peter lag deze diagnose voor de hand, maar het viel me op dat de echte uitputting ontbrak. Hij meldde dat het fysiek vrij goed ging en werd daarin bevestigd door onderzoek bij een fysiotherapeut. Hij was even fit als iemand die vijf jaar jonger was.

Deze maand las ik in Harvard Business Review (HBR) het artikel Summit Crisis, dat gaat over getalenteerden op weg naar de top. Als de top in zicht komt, valt de uitdaging weg en verdwijnt de kracht om door te gaan.
Het doet denken aan de mythologische figuur Sisyphus die als straf van de goden een zware steen de berg moest oprollen. Zodra de steen boven was, rolde hij weer naar beneden en kon Sisyphus zijn werk opnieuw beginnen.

De drijfveer van de sprintende Sisyphussen is de adrenalinekick die hun inspanningen hen oplevert. Zoals een ander aan bungeejumpen is verslaafd, zijn zij dol op onmogelijke opdrachten. In het begin is niets hen te veel, ze pieken op de adrenalinerush. Maar dan, met het zicht op de top, neemt de opbrengst van hun inspanning af. Hun reactie is nog harder werken, maar dat levert niet de verwachte meeropbrengst op.

De demotivatie verloopt in drie fases: de weg omhoog, stagnatie en afdaling. In de aanloopfase, als de meeste obstakels zijn overwonnen, vraagt iemand zich vertwijfeld af waar de uitdaging en opwinding is gebleven. In de stagnatiefase neemt de betrokkenheid af, de scherpte is weg, spectaculaire resultaten blijven uit. De ster verbleekt, iemand staat meer open voor aanbiedingen van headhunters en onderzoekt alternatieve leefwijzen.
In de fase van de afdaling keldert de prestatie en doet iemand een plotselinge horizontale overstap of kiest voor een treetje lager op de carrièreladder.

Wat kun je eraan doen? HBR adviseert allereerst: krijg inzicht in wat je succes-strategie is én wat het afbreukrisico is van dezelfde strategie. In de tweede plaats: herstel de verbondenheid met wat je drijft. Ten derde: richt je huidige of toekomstige baan zo in dat je innerlijke aspiratie meer in overeenstemming is met de vereisten van de baan. Tot slot: zet een ontwikkelingsplan op om je leiderschapsvaardigheden verder te ontwikkelen. Doe daarvoor ook een beroep op mentor of coach.

Peter ontdekte in zijn herstelproces nog een vijfde strategie: schuifjes verzetten. Als voorbeeld van kleine veranderingen toepassen gaf hij zijn manier van lopen aan. Twee keer per week tien kilometer lopen, altijd dezelfde route en gericht op het verbeteren van zijn prestatie. Nu loopt hij nog steeds tien kilomeer, maar veel meer ontspannen. Hij slaat nieuwe wegen in, let minder op de tijd, maar op de omgeving en haalt veel meer voldoening uit het lopen zelf. Het schuifjes verzetten past hij ook toe op de balans tussen werk en privé, met als resultaat dat de ontspanning toeneemt en hij geniet van zijn prestatie.