Stressloze muizen

Gestresste muizen houden niet van zwemmen. Stressloze muizen, daarentegen, zijn er dol op. Dat was bekend uit onderzoek. Nu het nieuws: als je muizen injecteert met een 'vriendelijke' bacterie - mycobacterium vaccae, een onschuldig zusje van bacteriën die tuberculose en lepra kunnen verwekken-, jakkeren ze als opgetogen kinderen door het water. Conclusie: er is een serum dat je van je stress afhelpt. Althans: zo werkt het bij muizen.

Onderzoeker Chris Lowry van de Bristol University, die dit onderzoek naar de werking van bacteriën op stress deed, veronderstelt dat vuil wel eens zou kunnen leiden tot afname van stressgerelateerde ziektes zoals depressies en burnout.

Lowry kwam op het idee door zijn collega, Mary O'Brien, een oncoloog in Londen. Zij deed experimenteel onderzoek naar de behandeling van longkanker door de patiënten met de bacil M. Vaccae te injecteren en zij vond dat de patiënten niet alleen minder symptomen van longkanker hadden, maar dat ook hun emotionele gezondheid verbeterde, hun vitaliteit en algemene cognitieve functies.

Vuil en het immuunsysteem
Hoe werkt het? De bacillen leiden tot een toename van cytokinen. Dit zijn moleculen die geproduceerd worden door het immuunsysteem en reacties uitlokken in het brein. Dr Lowry onderzocht het brein van de muizen en vond dat de cytokinen de zintuigzenuwen die hart en longen verbinden met het brein beïnvloeden. Die actie stimuleert een hersenkern (dorsale raphe kernen) die weer effect heeft op het limbisch systeem. Het limbisch systeem wekt emoties op in de hersenen. De werking komt erop neer dat deze raphe kernen serotonine vrijmaken in het limbisch systeem in reactie op prikkeling van de zintuigzenuwen. Serotonine is een chemische boodschapper in de hersenen, een neurotransmitter. Bij neurohormonale ontregeling, zoals bij depressie, burnout en whiplash is er vaak sprake van een laag serotonineniveau.

Mogelijkheden
De resultaten van het onderzoek bij muizen zijn interessant om twee redenen. Allereerst omdat het de mogelijkheid biedt depressie, burnout en whiplash met een vaccin te behandelen. Ook bij andere ziektes zoals de ziekte van Crohn en reumatische artritis zou deze wonderbacil kunnen helpen.
In de tweede plaats is dit onderzoek interessant, omdat het een verklaring zou kunnen geven waarom depressie hard op weg is volksziekte nummer 1 te worden. Twee andere ziektes die ook een toename laten zien zijn astma en allergie. Beide worden veroorzaakt door het immuunsysteem dat eigen cellen aanvalt in plaats van ze beschermt. Een mogelijke verklaring voor de toename van beide condities, depressie en allergie en astma, is de hygiëne hypothese. Kinderen worden te weinig blootgesteld aan vuil, waardoor het immuunsysteem zich niet goed ontwikkelt en op zoek gaat naar problemen waar die niet bestaan.
Natuurlijk kan een gebrekkig functionerend immuunsysteem niet de gehele verklaring leveren voor depressie of burnout, maar het zou kunnen dat het er wel deel van uitmaakt en dat onorthodoxe oplossingen wonderwel kunnen werken.