Burnout komt ook bij studenten voor

Een onbekend aantal studenten onderbreekt de studie vanwege overspannenheid, burnout, chronische vermoeidheid of andere psychische klachten. In de omgeving reageert men verbaasd op het ziekteverzuim van de student. 'Waar kan jij nu ziek van zijn?' is een gebruikelijke reactie. Vorige week sprak ik met Rozalien, 23 jaar, die mij had gemaild omdat zij tijdens de studie burnout was geraakt. 'Alles wat geschreven is over burnout, heeft betrekking op mensen in werksituaties', zegt ze. Zelf is ze er weer bovenop, heeft haar PABO afgerond en staat voor de klas. Niet fulltime, ze wil tijd voor zichzelf. 'Als ik een ding uit je boeken heb gehaald,' zegt ze, 'is het wel dat vervelen goed is.' Maakt het uit of je als student burnout raakt of als werkende? Wat is haar eigen geschiedenis?

Stressfactoren

Voor Rozalien was gebrek aan geld door de beperkte studiefinanciering een grote stressfactor. Ze vond het prettig geld uit te geven en dus ging ze bijverdienen. Naast de studie aan de PABO werkte ze 20 uur per week bij AH. Ze ging naar school van 9 uur tot 16.30 en werkte vijf dagen in de week van 18.00 uur tot 20.00 uur. In de zomer werkte ze 40 uur per week Ze begon als vakkenvuller, dat deed ze goed, ze trok verantwoordelijkheid naar zich toe en maakte carrière. Ze gaf leiding aan vakkenvullers. Dit hield ze vier jaar vol. Tijdens die vier jaar ervaarde ze dat vanuit de studie en het werk hevig aan haar getrokken werd. Daarnaast vonden ook in haar privé-leven enige stressvolle gebeurtenissen plaats, waaronder het verbreken van de relatie met haar vriend en een paar suïcides in de nabije omgeving. Doordat ze zo hard moest werken, had ze haar sociale leven ingeperkt en haar hobby's opgegeven. In augustus 2001 ging het mis, ze viel flauw en meldde zich ziek. Daarvoor had ze twee maanden buikloop gehad. Ze dacht aan een griepje, maar de huisarts dacht aan stress. 'Je praat zo snel', zei hij, 'kan het geen stress zijn?' Dat kon wel kloppen, Rozalien voelde zich uitgeput, was bang voor hele rare dingen, had paniekaanvallen als ze ergens de uitgang niet kon vinden, droomde heftig en schrok 's nachts vaak wakker.

Behandeling en studiehervatting

Rozalien kreeg behandeling van een haptonoom, die haar geholpen heeft lichamelijk weer lekker in haar vel te zitten. De studentendecaan gaf advies hoe ze haar studie kon afronden. Met de maatschappelijk werkster besprak ze haar angsten. Deze behandelde haar met de methode van de Rationele Emotieve Therapie (RET). Ze heeft geleerd wat haar grenzen zijn, hoe ze met haar boosheid om kan gaan en zit minder in haar hoofd en meer in haar lijf. Rozalien stopte met werken, voeg een studielening aan en rondde haar studie af. Vanaf september 2001 liep ze drie halve dagen stage en in januari 2002 begon ze weer met studeren. Ze pakt haar hobby's op en dat zijn er nogal wat: zingen, tennissen, volleybal, gitaarspelen, skeeleren en zwemmen.

Tips

Wat wil Rozalien anderen meegeven? In de eerste plaats wil ze graag erkenning voor het feit dat studenten last kunnen hebben van burnout en andere spanningsklachten.Als ze bijvoorbeeld zelf had geweten wat burnout was, had ze eerder de studentendecaan om hulp gevraagd en was ze eerder gestopt met werken. Ook had ze dan minder een drempel ervaren om hulp te zoeken bij de psycholoog of maatschappelijk werker. Ook dat raadt ze anderen aan: zoek hulp en schaam je daar niet voor. In de tweede plaats vindt ze dat de PABO zelf aandacht moeten besteden aan het voorkomen van burnout. In haar jaar hadden drie studenten dezelfde klachten als zij. In de derde plaats wil ze voor anderen wat ze ook voor zichzelf wil: dat de burnout nooit meer terugkomt. Wat kan ze zelf daar aan doen? 'Altijd de dingen blijven doen die ik leuk vind, tijd nemen voor herstel en contact blijven houden met m'n eigen behoeftes en wensen.'
Is burnout voor studenten anders?
Ja en nee. Het proces van roofbouw plegen op jezelf vertoont dezelfde mechanismes. Te lang, te hard en onder teveel druk werken. Het verschil tussen werknemer en student schuilt in de sociale positie. Als student heb je weinig geld, maar als je mee wilt doen, moet je over veel beschikken. Dat betekent hard werken naast je studie. Dat maakt je kwetsbaar. Problemen op het gebied van relaties zijn ook schering en inslag in het studentenleven, en helaas, ernstige gebeurtenissen zoals suïcides komen ook regelmatig voor. In een korte periode in je leven komt er heel veel op je af en daar sta je vaak alleen voor. Je houdt je groot tegenover ouders en voor je medestudenten wil je ook geen watje zijn. Daardoor ontbreekt de benodigde sociale steun. Bewonderenswaardig aan het verhaal van Rozalien is hoe ze door gas terug te nemen uit haar burnout is gekomen. Ze deed de goede dingen: stoppen met werken, een lening afsluiten, hulp zoeken, drie halve dagen stage lopen gedurende drie maanden bij leraren die wisten dat ze last had van burnoutverschijnselen en toen dat goed ging, weer aan het leren. De veerkracht die Rozalien laat zien is misschien wel het positieve dat ook hoort bij de positie van student: je bent kwetsbaar, maar ook sterk.