Column

Studentenpsychologen nemen burnout niet serieus

Afgelopen week kwam twee keer het onderwerp studenten en burnout op mijn pad: een journaliste van de Spits interviewde me over de ernst van studieburnout en in het studentenblad Toestand van de School voor Journalistiek in Utrecht stond een stukje over burnout onder studenten. Beide journalistes signaleren dat burnout onder studenten niet serieus wordt genomen, onder andere niet door studentenpsychologen.
Anouk van der Meer vroeg aan de studentenpsycholoog Herman Wilms,verbonden aan het Bureau Studentenpsychologen van de Hogeschool van Utrecht (HvU) waarom.
Herman Wilms :'We hebben tegenwoordig een hype ontwikkeld rondom de term burnout. Klachten als overspannenheid en depressie krijgen al snel de naam burnout. Vroeger kregen alleen de mensen op de werkvloer last van een burnout en verder niemand. Het is dan ook erg moeilijk om de grens te trekken: wanneer is iets een burnout en wanneer niet? Daarom hebben wij ervoor gekozen om de klacht burnout weg te laten.'
De enige klachten van studenten die in het jaarverslag van de studentenpsychologen (2001) voorkomen zijn: depressie, angst, persoonlijkheid, identiteit, problemen en stress.
Van de 245 studenten die de studentenpsycholoog bezochten hadden 44 last van stressklachten, bijvoorbeeld overspannenheid.

Het is jammer dat een studentenpsycholoog zijn vakliteratuur niet bijhoudt en niet met zijn tijd meegaat. Ook studenten zijn mensen van de werkvloer.
De risicofactoren voor studenten zijn: combinatie van werk en studie, prestatiebeurs, onzekerheid in relaties, negatief zelfbeeld, geldzorgen. Daarnaast lopen studenten het risico RSI te krijgen, 40% heeft daar daadwerkelijk last van. RSI heeft tot gevolg dat het stress-systeem ontregeld raakt en slaapproblemen ontstaan. Als men het op zijn beloop laat, volgt uitputting en loopt men het risico burnout te raken.

Is het een probleem als burnout voor een depressie wordt aangezien?
Iedereen heeft recht op een goede en juiste diagnose, ook een student. De diagnose zegt iets over de aanpak en behandelmethode. Bij angst en depressie is de behandelaar gauw geneigd medicatie te verstrekken. Dat gebeurt bij burnout niet. Bij depressie en angst hoef je je eigen werkhouding niet te veranderen en hoef je niet te leren beter voor jezelf te zorgen. Bij burnout gaat alle aandacht uit naar de relatie met het werk en een verbetering van de balans werk-privé.
Ik spreek uit eigen ervaring als ik zeg dat ik het erg vind wanneer burnout voor een depressie wordt aangezien. Bij mij werd tijdens mijn studietijd, zo'n 28 jaar geleden, de diagnose depressie gesteld. Vanwege uitputting, slaapproblemen, het gevoel niets meer in me op te kunnen nemen en me niet meer te kunnen concentreren was ik naar de huisarts gegaan. Ik deed twee studies, werkte als student-assistent, zat behoorlijk klem in relaties, had nare dingen meegemaakt tijdens een vakantie en wist niet meer hoe ik uit de problemen moest komen. Voelde me machteloos. Ik had al eens eerder hulp gezocht, een studentenpsycholoog geraadpleegd, maar die vond de problemen niet ernstig genoeg: 'Je groeit er vanzelf wel overheen.'
Van de huisarts kreeg ik eerst medicijnen tegen angst. Daardoor nam de angst alleen maar toe. Vervolgens schreef hij antidepressiva voor. Na ongeveer een maand sloeg de medicatie aan. Wel had ik last van duizeligheid. Bij het Franse Mont St Michel liep ik duizelig van een hoge trap af. Zo ontstond hoogtevrees. Ik knapte op, ging na een aantal maanden weer verder met mijn studies en ben nog lang doorgegaan met te doen alsof grenzen voor mij niet bestonden.
Zou in die tijd bij mij de diagnose burnout zijn gesteld, dan had ik geen medicatie gehad, en had ik misschien iets meer geleerd over grenzen, in balans zijn, durven kiezen en goed voor mezelf zorgen. Toen was de kennis over burnout niet aanwezig, nu wel. Voorlichting in de studie is nodig over verschijnselen als burnout en RSI en studentenpsychologen zouden zich moeten bijscholen. Anders kan het instituut maar beter opgeheven worden en kunnen studenten beter via de huisarts naar maatschappelijk werk en eerstelijnspsychologen worden doorverwezen.