Het effect van een klein trauma in het werk

Pierre, eind veertig, is manager bij een bank. Hij is plichtsgetrouw, werkt veel over en is geliefd bij zijn medewerkers. Bij de bank is een reorganisatie gaande. Zijn afdeling heeft hij daar goed op voorbereid, er zullen wat taken bijkomen. Ze zullen wat meer op de verkoop worden gezet en aan targets moeten voldoen. Maar, zo stelt hij ze gerust, daar worden ze in getraind. Waarschijnlijk gaan ze volgend jaar samen met het callcentrum. Pierre denkt manager te worden van beide afdelingen, want de andere manager gaat met vervroegd pensioen. Pierre heeft er zin in, loopt al met plannen rond de boel er te reorganiseren. Het kan allemaal veel beter. Op een ochtend loopt hij bij zijn directeur binnen voor een vooroverleg over de door hem in het weekend geschreven beleidsnotitie over de reorganisatie van het callcentrum. Plotseling vraagt zijn baas hem even de deur dicht te doen. Hij heeft een mededeling voor hem. Er komt een nieuwe manager die beide afdelingen gaat leiden. Pierre krijgt de functie van teamcoördinator en zal niet meer meedoen aan de managementvergaderingen.

In de weken na deze mededeling krijgt Pierre last van nachtmerries, waarin hij keer op keer het gesprek met zijn directeur herbeleeft. Hij gaat er steeds onverzorgder uit zien, komt later op zijn werk en is weer vroeg weg. Emotioneel loopt hij als verdoofd rond, concentreren op zijn werk lukt niet meer. Hij schiet gauw een andere kamer in als hij ergens de directeur ontwaart. Als iemand onverwacht zijn kamer binnenkomt schrikt hij op.Van een heel plichtsgetrouw en ijverig iemand verandert hij in een persoon die er de kantjes van af lijkt te lopen. Zijn medewerkers zijn bezorgd, ze vragen zich af wat er aan de hand is, vermoeden dat hij teveel drinkt.

De verschijnselen van Pierre lijken op een Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS). Maar hoezo? Het is toch geen oorlogservaring die Pierre heeft meegemaakt? Zijn leven stond niet op het spel, er was geen man met bivakmuts die hem onder schot hield en gegijzeld heeft in een kluis.

In juni 2005 verscheen een artikel over de effecten van kleine traumatische gebeurtenissen, zoals werkproblemen, gezinsconflicten, chronische ziekte of het verwachte overlijden van een geliefd iemand. Uit een studie onder 800 patiënten van een huisartsenpraktijk bleek dat 60% van de patiënten een kleine traumatische gebeurtenis als de ergste in hun leven beschreef. Het bleek zelfs dat patiënten die een dergelijke kleine traumatische gebeurtenis hadden meegemaakt ergere verschijnselen hadden die langer duurden dan die van mensen die een echte levensbedreigend trauma hadden meegemaakt.

De onderzoekers geven als mogelijke verklaring dat de stress van de kleine traumatische gebeurtenis vroegere traumatische gebeurtenissen wakker roept en de verschijnselen daardoor beïnvloed worden. Als je vroeger een trauma hebt meegemaakt kun je later de stress van andere gebeurtenissen niet meer aan.

Het zou kunnen. Maar bij Pierre en ook bij andere cliënten merk ik dat gebeurtenissen in het werk tot dezelfde verschijnselen kunnen leiden als Posttraumatische Stress, zelfs zonder een levensbedreigend trauma in de voorgeschiedenis. De oorzaak en gevolgen van posttraumatische stress zijn minder duidelijk dan algemeen wordt aangenomen, zo luidt de conclusie van de onderzoekers.

Mol SSL., et al "Symptoms of Post-Traumatic Stress Disorder after non-traumatic events: Evidence from an Open Population Study" British Journal of Psychiatry (June 2005): Vol. 186, No 6, pp. 494499.