Vluchten in het werk

Haar baas heeft haar aangemeld omdat hij bang is dat ze uit zal vallen vanwege een burnout. Ze verschijnt als eerste op het werk en is de laatste die weggaat. Al bij de eerste zitting praat ik met haar niet alleen over het werk, maar ook over persoonlijke zaken. Ze blijkt bevallen te zijn van een dode baby. "Sindsdien is het of er een grauwsluier over mijn bestaan ligt", zegt ze. "Ik heb me op het werk gestort, omdat ik daar de knop kan omzetten. Ik denk dan alleen aan de taken waarmee ik bezig ben. Maar het werk is een obsessie geworden, ook thuis laat het me niet meer los. Ontspannen lukt niet meer."

Ik zie vaker gebeuren dat vrouwen door persoonlijke problemen anders in hun werk komen te staan. Ze gaan het werken als compensatie gaat gebruiken, waardoor het een verslaving wordt. Het kan gaan om onverwerkte gevoelens vanwege een miskraam, abortus, niet zwanger kunnen worden. Ook weinig eigenwaarde hebben kan uitmonden in het gevoel altijd te kort te schieten en daardoor jezelf te overvragen. Natuurlijk praat ik met zulke vrouwen ook over problemen op het werk: gepasseerd worden voor een functie, onenigheid met een leidinggevende, of tegenstrijdige opdrachten - maar dat blijken zelden de doorslaggevende oorzaken.

Volgens recent onderzoek (Dr T.W.Taris, K.U.Nijmegen) is de kans op terugval na een burnout het grootst bij mensen die werkverslaafd waren. Door de burnoutbehandeling hebben ze wel geleerd anders tegen het werk aan te kijken, maar vaak zijn ze niet echt van hun verslaving af geraakt. Het is alsof je een alcoholverslaafde leert te matigen, haar vervolgens weer naar het café laat gaan om dan te constateren dat ze weer in haar oude gewoonte verviel. De aanleiding voor de verslaving is buiten schot gebleven. Zodra die aanleiding zich opnieuw voordoet, gaat het weer mis.

Zo is het ook met werkverslaving. Een burnoutbehandeling waarbij alleen werkgerelateerde zaken aan de orde komen, helpt niet om de oorzaak van een werkverslaving aan te pakken. Want de oorzaak ligt vaak in de levensgeschiedenis.

Wil dit nu zeggen dat de werkgever geen aandeel heeft in het ontstaan van burnout? Geenszins. Je mag van goede werkgevers verwachten dat ze onmatig werken signaleren en bespreken in een functioneringsgesprek. Sommige leidinggevenden stellen grenzen door het meenemen van werk naar huis te verbieden. Zij sporen werknemers aan hun vakantiedagen op te nemen. Natuurlijk nemen ze daardoor de aanleiding voor de werkverslaving niet weg, maar dat is ook niet hun taak. Daar zijn vrouwen zelf verantwoordelijk voor .