Waarom vrouwen minder verdienen dan mannen

Werkende mannen verdienen in de Europese Unie gemiddeld 20 procent meer salaris dan vrouwen. Dat blijkt uit onderzoek van uitzendbureau Manpower samen met de universiteit van Barcelona (NRC, 30 juni 2005). De kloof tussen mannen en vrouwen is het grootst in Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. In deze landen verdienen mannen en vrouwen gemiddeld 23 tot 26 procent meer.De uitkomst van dit onderzoek dat in 2001 is verricht, staat haaks op het Europese beleid. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen en een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in het arbeidsproces is de doelstelling. Wat is er van dit beleid wel gelukt en waarom wordt dit niet uitbetaald in klinkende munt?

In de afgelopen twintig jaar is de arbeidsparticipatie van vrouwen toegenomen. Steeds meer vrouwen combineren werk en kinderen. Begin jaren tachtig stopte bijna zeven van de tien vrouwen met werken na de geboorte van het eerste kind. Eind jaren negentig stopt nog maar een op de vier vrouwen om deze reden met werken. Als de beslissing om werk en kinderen te combineren eenmaal genomen is, brengt de geboorte van een tweede kind daar meestal geen verandering in. Eind jaren negentig stopt maar zo'n vijftien procent van de werkende vrouwen na de geboorte van het tweede kind (CBS). Carrièrevrouwen die kinderen en werk combineren leveren zo een bijdrage aan de economie en aan hun eigen welzijn: werkende moeders zijn tevredener over hun leven dan huismoeders met kinderen in dezelfde leeftijd (CBS).

In een artikel over vrouwelijke ondernemers wordt de vrouwelijke stijl van leidinggeven geroemd (de Volkskrant, 1 juli 2005). Vrouwen zouden zelfs beter zijn dan mannen. Wat een opsteker. Waarom zijn ze beter? Ze leiden kleine bedrijven, ze doen geen riskante investeringen, ze zijn minder op groei gericht, ze controleren hun personeel meer dan mannen, ze zijn bescheidener, en ze werken vaker in deeltijd , omdat ze werk en zorg willen combineren.

Ziedaar de verklaringen voor een kwart inkomensverschil. Niets discriminatie of glazen plafond, nee, het ligt voor het grootste gedeelte aan de socialisatie van vrouwen. Bescheiden, niet op groei gericht, risicomijdend en controlerend ten opzichte van hun eigen personeel. Ze steken niet hun nek uit en gaan daarom minder snel failliet.

De economie zit in een recessie, toch? Als het aan vrouwen ligt, zal dat nog wel een tijdje zo blijven. Europees beleid dat ook gelijke verdiensten van mannen en vrouwen tot uitgangspunt neemt, zal zich moeten richten op het beïnvloeden van de innerlijke rem van vrouwen, hun socialisatie in behoudend gedrag en hun neiging tot financieel afhankelijk gedrag (Nederland heeft het minste aantal fulltime werkende moeders, zo luidde laatst een andere onderzoeksuitkomst). Het is een lichtpuntje dat het kabinet de kinderopvang minder duur gaat maken. Aan stimulans van buiten ontbreekt het niet, nu moeten de vrouwen nog hun schuldgevoel, hun angst en superverantwoordelijkheidsgevoel bestrijden.