Uit de WAO en rap een beetje

De WAO-plannen van Balkenende II zullen menigeen uit de slaap houden. Ik denk bijvoorbeeld aan een voormalige cliënte, aardig, lijkt op Bridget Jones, eind twintig, hoogopgeleid, twee jaar geleden een huis gekocht, en vlak daarna in de ziektewet belandt vanwege burnout. De oorzaken voor burnout hadden deels met privé-stress te maken - een verbroken relatie - en deels met het werk. Ze voelde zich erg verantwoordelijk, coördineerde van alles, had veel met deadlines te maken en raakte uitgeput. Voor haar was het uitgesloten dat ze naar haar werk zou terugkeren, die belasting wilde ze niet meer en dacht ze ook niet meer aan te kunnen. Ze twijfelde erg aan zichzelf en leed aan angst- en paniekaanvallen. Na een jaar ziektewet belandde ze in de WAO. Ze werd volledig afgekeurd. Ik heb haar een aantal keren gezien vanwege de burnoutklachten, heb haar geholpen wat meer greep op haar gedachten en gevoelens te krijgen, en van haar burnout af te komen, maar kon haar niet verder helpen, omdat ze niet wilde terugkeren in haar werk en eigenlijk te panisch was voor ander werk. Voor verdere stabilisering en vermindering van de angsten heb ik haar doorverwezen naar een collega. De arbeidsdeskundige van de uitkeringsinstantie heeft haar naar een reïntegratiebedrijf verwezen. Het reïntegratiebedrijf wil loopbaanadvies bieden, maar tot nu toe komt dat niet van de grond. Ook dat heeft te maken met haar onzekerheid en gevoel dat ze niets voorstelt en dus eigenlijk geen werk meer aankan.
Deze arbeidsongeschikte vrouw is een van de 210.000 WAO'ers, die hun uitkering in gevaar zien komen. Balkenende II gaat een stap verder dan Balkenende I en wil dat arbeidsongeschikten jonger dan 45 onder het nieuwe regime gaan vallen. Zij krijgen alleen een uitkering als zij volledig arbeidsongeschikt zijn. De SER heeft eerder geadviseerd dat alleen diegenen volledig arbeidsongeschikt zijn die geen uitzicht hebben op herstel binnen vijf jaar. Door bestaande gevallen onder het nieuwe regime te brengen hoopt het nieuwe kabinet 150 miljoen euro extra te besparen. Mijn voormalig cliënte zal onder het nieuwe regime niet volledig arbeidsongeschikt zijn, want zij kan binnen vijf jaar herstellen van haar angst en paniekaanvallen.
Wat zijn de gevolgen voor haar? Ingrijpend. Het effect van alle maatregelen is cumulatief: de huren worden aangepakt, de verstrekkingen via ziekenfonds en AWBZ, de uitkeringen. Het is de vraag of deze cliënte de psychotherapie kan voortzetten, want het kabinet wil de AWBZ (een verzekering voor chronisch zieken) beperken. Het aantal psychotherapeutische behandelingen wordt beperkt. Ze zal haar huis moeten verkopen, ze heeft nu al schulden en zal helemaal niet van een bijstandskering rond kunnen komen. Of ze kan huren en voor huursubsidie in aanmerking komt is nog maar de vraag. Ze heeft een hondje aangeschaft, ook die zal misschien naar het asiel moeten. Voor woonruimte zal ze wellicht een beroep op haar moeder of vriendin moeten doen. Met al deze zorgen is het de vraag of ze haar werk zal hervatten.
Toch vraag ik me af of ze de dupe wordt van deze ontwikkeling. In eerste instantie voelt dat natuurlijk wel zo. Je leven staat op z'n kop. Was tot een paar jaar geleden the sky the limit, nu is dat voorbij. Geen drie vakanties per jaar, niet meer uit eten, boodschappen doen op de Albert Cuyp. Het nieuwe beleid dwingt om keuzes te maken, creatief te zijn en op anderen een beroep te doen. Het is een proces waar je uiteindelijk beter uit kunt komen. Want van alles wat je niet nekt, word je sterker. Voor de cliënte geldt: uit de WAO en wel zo snel mogelijk. Voor de schrijnendste gevallen zou het mooi zijn als het kabinet overgaat tot een Fonds voor de zwakkeren, opdat niet de zwakste schouders de zwaarste lasten hoeven te dragen.