Waarom werknemers zelfmoord plegen

 Na een vergadering sprong op 11 september dit jaar een 32-jarige medewerkster van France Telecom uit het raam en overleed. Het was de 22ste zelfmoord in anderhalf jaar tijd. Waarom? En: wat kan een bedrijf doen om zoiets te voorkomen?

 Vakbonden wijten het grote aantal zelfmoorden aan de hoge werkdruk en de constante hervormingen bij France Telecom.

In Nederland pleegden in 2008 1435 mensen zelfmoord, blijkt uit cijfers van het CBS. Voor twintig- tot veertigjarigen is dit zelfs een van de belangrijkste doodsoorzaken: dagelijks maakt iemand uit deze groep een einde aan zijn of haar leven.

Bekende risicofactoren zijn depressie en middelenmisbruik. In deze tijd kunnen ook werkdruk en de dreiging om ontslagen te worden hierbij een rol spelen. De vraag rijst dan of werkgevers het risico op suïcide kunnen beïnvloeden en wat ze kunnen doen om het te voorkomen.

Dat werk tot zelfmoord kan leiden, is al langer bekend. Japanners hebben zelfs een aparte term bedacht voor 'dood door overwerk': karoshi . Een deel van de slachtoffers overlijdt na een beroerte of hartstilstand en een deel door zelfdoding. En toen de Amerikaanse economie in 2008 in een duikvlucht naar beneden terechtkwam, nam het aantal zelfmoorden op het werk met een kwart toe. Oxford-onderzoeker David Stuckler vreest nu dat dit ook in Europa kan gebeuren, zij het niet in dezelfde (hoge) mate.

Vaak beïnvloedt het soort werk dat iemand doet de kans op suïcide. Zo lopen medici en werknemers met een wapen op zak een hoger risico, niet alleen omdat ze de middelen om zelfmoord te kunnen plegen gewoon 'op zak' hebben, maar ook vanwege de lange werkdagen en ontregeling door ploegendienst. Toch maakt het feit dat medewerkers van France Telecom niet over dergelijke middelen konden beschikken, de suïcides des te opmerkelijker.Het is maar de vraag of de hoge werkdruk de enige reden was.

Het is ook denkbaar dat de ene zelfmoord de andere uitlokt, het zogeheten Werther-effect, genoemd naar het boek Die Leiden des jungen Werthers van Goethe (1774). Nadat Goethe de suïcide had beschreven van een jonge man, gezeten aan zijn bureau, pleegden zeer veel jongeren op een zelfde manier met hetzelfde soort kleren aan zelfmoord. Het effect was zo erg dat het boek in verschillende landen verboden werd.

De oplossing waar France Telecom vooralsnog voor kiest, is prima. Vanwege de zelfmoorden zijn tot oktober de reorganisaties bevroren en overplaatsingen een halt toegeroepen. Dat vermindert waarschijnlijk de stress. Ook wil de organisatie dat bedrijfsartsen het personeel screenen op psychische problematiek. Dan kan in ieder geval aan mensen met depressieve klachten of  verslavingsproblemen extra hulp geboden worden. Wat daarmee echter niet is opgelost, is het copycat -effect van de zelfmoorden. Daar is ook nog geen echte oplossing voor. Mogelijk helpt het om dit fenomeen met medewerkers te bespreken, evenals de zorgen die mensen voor elkaar hebben. Tot slot kan het bedrijf nagaan wie hulp wil om stress in werk en privé te hanteren en laagdrempelige, bijvoorbeeld via een 24-uurs telefoondienst, hulp bieden aan werknemers in het nauw.

(Staat ook op Intermediair.nl)