Whiplashspiraal

Bijna een kwart van de whiplashpatiënten is meer dan twee maanden ziek, zonder dat er sprake is van aanwijsbare lichamelijke klachten. Hebben we hier met aanstellers van doen? Dat is een voor de hand liggende vraag waar op dit moment geen bevredigend antwoord op gegeven kan worden. Maar wat erger is: de vraag stellen betekent dat je de ziekte in stand houdt. De verwarring over de ware aard van whiplash zet een stressspiraal in werking die de genezing van whiplash blokkeert. Of we met aanstellers te maken hebben of niet: meer begrip vermindert het ziekteverzuim.

Het geval van bedrijfsarts Yvonne is illustratief voor wat er aan de hand is. In november 2001 heeft ze een kop-staart botsing. Ze heeft geluk gehad, vindt ze, haar kinderen waren thuis en zelf mankeert ze niets. De volgende dag kreeg ze last van een raar gevoel in haar hoofd, ze had een drukkend gevoel op haar achterhoofd, ze kon haar nek niet meer draaien, kon zich niet concentreren en was vergeetachtig. Zo vergat ze bijvoorbeeld haar dochtertje van twee eten te geven. Yvonne voelt zich steeds minder begrepen en wordt wanhopiger. Na twee maanden probeerde Yvonne weer aan het werk te gaan. Dit mislukte. Bij de eerste patiënt die in haar spreekkamer zat te huilen, sprongen de tranen in haar ogen. Ze meldde zich opnieuw ziek en is nog steeds niet aan het werk. Haar eigen bedrijfsarts vindt dat ze ondanks haar klachten weer aan het werk kan. Yvonne snapt het niet; 'Hoe kan ik werken als ik nog geen dag op kan zijn?' Haar bedrijfsarts:'Ik ben bang dat als je niet aan de slag gaat je de feeling met het werk kwijt raakt.' Ook de manager en haar collega's vinden dat ze terug moet komen. In het begin waren ze reuze sympathiek, maar de steun neemt af. Ook haar man en schoonmoeder stellen kritische vragen: 'Is het wel whiplash, ben je niet gewoon overspannen?'

De bezorgdheid van de omgeving is natuurlijk terecht, van de mensen die langer dan drie maanden ziek thuis blijven keren weinig terug in het arbeidsproces. Maar Yvonne voelt zich steeds minder begrepen en steeds eenzamer. Haar werk is weggevallen, de relatie met haar echtgenoot staat onder spanning en ook aan de kinderen beleeft ze weinig plezier. De neerwaartse spiraal lijkt een glijbaan richting WAO.

Wat Yvonne overkomt, gebeurt het gros van de whiplashpatiënten. Er is een incident dat gepaard gaat met een plotseling en heftig heen en weer bewegen van de nek. Na dit incident doen zich een aantal onbegrepen klachten voor. Het slachtoffer raakt in verwarring en de omgeving reageert met onbegrip. Dit leidt tot toenemende stress, waardoor de klachten niet verdwijnen. Wat weer tot meer verwarring, onbegrip en weer extra stress leidt. Ziedaar de whiplashspiraal. Hoe doorbreek je die spiraal en zorg je ervoor dat whiplashpatiënten sneller beter worden?

1. Accepteer dat langdurige whiplashklachten kunnen voorkomen en dat mensen die daaraan lijden niet massaal fraudeurs zijn die misbruik maken van verzekeringen en sociale zekerheid. In het algemeen fraudeert tien procent van de patiënten, dat zal bij whiplash niet anders zijn.

2.Probeer de stressklachten te reduceren.

3.Richt de behandeling zowel op het fysieke proces als op de mentale herstructurering.