Voor jezelf opkomen in het werk voorkomt ziekteverzuim

Carlijn kreeg drie jaar geleden een ongeluk. Op een wintersportreis was de auto op een besneeuwde landweg in het zuiden van Duitsland uit de bocht gevlogen en frontaal tegen een tegenligger gebotst. De tegenligger had het zien aankomen, had zijn auto alvast stilgezet, maar desondanks: grote schade. Zijn auto was total loss. Carlijn en haar man dachten er goed vanaf gekomen te zijn, alleen wat blikschade aan de voorkant. Hun kinderen van twee en vier zaten keurig op de achterbank in de riemen en zaten al snel na het ongeluk aan de warme chocomel. 'Nog leuker dan de botsauto'tjes', zei haar dochter van vier.
Na de vakantie hervatte Carlijn, secretaresse bij een multinational, haar werk. Ze merkte dat ze last had van een pijnlijk gevoel in haar nek, voelde zich vermoeider dan anders. De bedrijfsarts dacht aan whiplash of RSI. Hij schakelde een fysiotherapeut in voor een werkplek-onderzoek. Carlijn kreeg een andere bureaustoel. Op advies van de huisarts ging haar jongste kind meer dagen naar de crèche, zodat Carlijn meer kon uitrusten. Ondanks deze maatregelen heeft Carlijn na drie jaar nog klachten. De voornaamste zijn: vermoeidheid, hoofdpijn, en een algemeen gevoel dat het leven niet zoveel zin meer heeft. Ze is somber gestemd en bang dat ze nooit meer van haar klachten afkomt. Echt genieten van haar kinderen kan ze ook niet. Ze lijdt onder overbelasting en dat heeft te maken met dat ze onvoldoende voor zichzelf durft op te komen in haar werk. Ze zegt:
'Schoorvoetend breng ik soms wat te berde op mijn werk wat met mijn gezondheid te maken heeft, bijvoorbeeld ik wil mijn werkplek graag gericht naar de deur zien in plaats van met mijn rug naar de deur te zitten en met mijn gezicht naar het raam. Ik krijg hoofdpijn van tegen het licht in kijken. Ik vind het moeilijk om voor mezelf op te komen omdat ik voor de rest toch goed functioneer!!! Ik moet het de mensen nog wel eens duidelijk maken dat ik het niet red om 2 dagen achter elkaar te werken, hoe graag ik dat ook zou willen. Als ik mezelf opoffer omdat een collega wat wil ruilen dan ben ik de dag erna echt een zombie, moe moe en nog eens moe.'
Carlijn zegt dat haar aanpak van de whiplashklachten niet altijd goed werkt, want voor zichzelf opkomen blijft een kwetsbaar punt.

Praten over ongerief voorkomt ziekteverzuim
Je bent bang dat ze je op je werk als een zeur ervaren. Daarom houd je liever je mond, accepteer je een werkplek die tot klachten leidt en werk je langer door dan verantwoord is. Hierdoor ontstaat 'onbalans' tussen persoon en werk, volgens TNO-onderzoekers Aukje Nauta en Guurtje van Sloten. Wat moet je eraan doen? Is 'tanden op elkaar, niet zeuren, aanpassen en stug doorwerken' het goede advies? Nee, zeggen de onderzoekers. Uit hun onderzoek blijkt als een werknemer minder dan drie maanden doorloopt met een gevoel van onbalans hij of zij gemiddeld tien dagen per jaar ziek is. Als een werknemer er nog langer mee doorloopt is hij of zij gemiddeld meer dan twintig dagen ziek per jaar. Het advies aan Carlijn is dus: praat op een goede manier met je werkgever erover. Geef precies aan wat je probleem is en wat de achtergrond is van het probleem. Betrek de leidinggevende bij het zoeken naar een oplossing. Maar wat als de stijl van leidinggeven op de afdeling zelf het probleem is? De beide onderzoekers stellen dat stijl van leidinggevende op de tweede plaats komt als oorzaak van onbalans, op de eerste plaats staat de inhoud van het werk. Dat de stijl van leidinggeven een probleem vormt is begrijpelijk, in deze tijd van reorganisaties staan ook veel leidinggevenden onder druk. Ze hebben geen zin in gezeur en willen gewoon dat het werk goed gedaan wordt. Onverstandig, want daardoor kan het ziekteverzuim juist oplopen. Mocht Carlijn dit probleem hebben met haar leidinggevende, dan kan zij een medewerker van P&O erbij betrekken en deze om advies of bemiddeling vragen. Want het belang waar zij voor staat - haar werk goed kunnen doen - is ook het belang van haar bedrijf. Niet doorlopen met onbalans, maar aan de bel trekken.

Aukje Nauta en Guurtje van Sloten, de dialoog als vroege poortwachter. Het voorkomen van verzuim door onbalans. Koninklijke van Gorcum/ Stichting Management Studies (2004)