Woedestoornis met EMDR de baas

Je bent boos op je baas omdat hij je niet voldoende erkenning geeft, op het bedrijf vanwege een nieuwe reorganisatie terwijl de vorige nog geen twee jaar geleden is geweest of woedend op je partner omdat hij of zij alleen maar oog heeft voor eigen behoeftes en verlangens.

De woedestoornis kan leiden tot flinke problemen, je kunt nergens anders meer aan denken dan het kwaad dat je is aangedaan, je slaapt slecht, en je bent flink prikkelbaar en overgevoelig voor licht en lawaai. Mensen met woede zijn in een soort vals-alarm toestand: ze zijn hyperalert op gevaar en reageren bij de minste of geringste dreiging met nog meer woede. Daarbij dreigt een disproportionele geweldsuitbarsting als een situatie in de actualiteit een woedereactie uitlokt.

Onlangs zag ik Jim die in het verleden een zeer dierbaar familielid, een jong meisje, had verloren door geweld. Het meisje was zo'n tien jaar geleden met messteken om het leven gebracht. Jim ervaarde het verlies nog steeds als pijnlijk en meldde zich voor behandeling, omdat hij merkte dat hij zich bij agressieve incidenten soms moeilijk in de hand had. Actueel was dat hij en zijn vrouw in een echtscheidingsprocedure zaten en hij woedend was op zijn vrouw. Het geheel had geleid tot ernstige uitputtingsklachten. Zijn baas had hem vanwege burnout naar huis gestuurd.

Jim leed naast burnout ook aan een posttraumatische stressstoornis. Dit ziektebeeld wordt ondergebracht bij de angststoornissen, maar zou misschien beter een woedestoornis kunnen worden genoemd (zie ook De Psycholoog, november 2007, waarin victimoloog Frans Willem Winkel stelt dat een chronisch posttraumatische stressstoornis effectiever te behandelen is wanneer deze als woedestoornis wordt beschouwd dan als een angststoornis).

Met de EMDR-methode, waarbij de cliënt bewegingen maakt met zijn ogen en zijn emoties worden gevolgd door de therapeut, kunnen ernstige trauma's in het verleden worden verwerkt. Al snel lukte het Jim de moord op het meisje een plek te geven. Hij bezocht na de EMDR-sessie haar graf en daarmee was het voor hem afgerond. Er was wat veranderd, voor het eerst kon hij met anderen over de gebeurtenis praten.

Om de echtscheiding goed te regelen had ik Jim en zijn vrouw naar een collega verwezen. Tijdens de zitting was Jim tot een heftige ontploffing gekomen. Daar zat hij achteraf mee, die woede was niet effectief, stond een goede besluitvorming in de weg. Hoe raak ik die woede kwijt, was zijn vraag. Hoe gaat dat meestal, vroeg ik hem. Na een jaartje slijt het, zei hij. Dat schoot dus niet op.

Ook op dit incident met zijn vrouw kon de EMDRmethode toegepast worden. Ik vroeg hem zich het incident voor te stellen (zijn vrouw had gezegd dat hij nooit iets voor haar en de kinderen deed). Daarbij moest hij nagaan welke negatieve gedachte hij over zichzelf had, die paste bij die gebeurtenis. Dat was: Ik ben een sukkel. Resultaat van de EMDR was dat de woede zakte en plaatsmaakte voor andere gevoelens, zoals dankbaarheid dat zijn ex in ieder geval een goede moeder was en de overtuiging dat het belangrijk was tot een goede financiële afwikkeling te komen. Hij erkende dat ze daartoe best bereid was.

Behalve bij Jim heb ik EMDR ook bij anderen toegepast die woedend waren. Resultaat is vaak dat ze de andere kant van het verhaal kunnen zien, ze kunnen zich beter verplaatsen in de ander. EMDR leidt daarmee tot een perspectief wisseling en vergroot zo de mogelijkheden voor probleemoplossing. Ook bruikbaar voor niet therapeutische situaties zoals in mediation bij huwelijksconflicten en arbeidsgeschillen.