Koopverslaafd

In Nederland is het nog geen officiële diagnose, maar in de Verenigde Staten is oniomanie, oftewel koopverslaving, een erkend ziektebeeld. Carien Karsten en Klazien Laansma schrijven er over in hun recent verschenen boek Shoppen! De lust, het lijden en de lol. De term oniomanie is afgeleid van het Griekse onos, dat prijs betekent. Het onderwerp wekt bij sommigen misschien de lachlust op. Maar het verschijnsel is kennelijk serieus, want op verschillende universiteiten in de Verenigde Staten, waaronder Stanford, zijn onderzoekers bezig een pil te ontwikkelen tegen deze kwaal, waaraan volgens schattingen maar liefst twee tot acht procent van de Amerikaanse bevolking lijdt. Ook in Europa slaat de ziekte toe, onderzoek in Duitsland rept van rond een half miljoen koopverslaafden aldaar.
Bij verslaving denken we in de eerste plaats aan lichamelijke afhankelijkheid. Maar in de Jellinek-kliniek te Amsterdam kunnen gokverslaafden al sinds jaar en dag terecht voor een afkickbehandeling. Daarmee is erkend dat je niet lichamelijk iets hoeft in te nemen en toch verslaafd kan zijn. Dat word ook bevestigd uit het feit dat, aldus Karsten en Laansma, kleptomanie wél beschreven staat in het algemeen diagnostisch handboek van psychiaters.
Volgens psychiater Peter Geerlings van diezelfde Jellinekkliniek blijkt uit medisch onderzoek dat er in de hersenen van gokverslaafden processen optreden die inderdaad te vergelijken zijn met wat er gebeurt bij mensen die verslaafd zijn aan alcohol, of drugs. Een tekort aan de stof serotonine lijkt hierbij een belangrijke rol te spelen, en wie weet speelt die ook bij dwangmatige winkelaars een rol. Hoe dan ook hebben lichamelijke en niet-lichamelijke verslaving een aantal opeenvolgende kenmerken of stadia met elkaar gemeen: de alles overheersende trek, de roes of bui, en de ontwenningsverschijnselen als er niet in de verslaving kan worden voorzien.
Het zijn voor het merendeel vrouwen die aan oniomanie lijden.Vaak voelden zij zich in hun jeugd materieel tekort gedaan, vinden ze dat ze te weinig aandacht krijgen, of vinden ze zichzelf niets waard.
Wanneer ben je koopverslaafd? Volgens Karsten en Laansma is kenmerkend dat kopen je gedachten volledig beheerst, dat je dingen koopt waar je niets aan hebt, en dat je na de koopwoede een gevoel van falen en leegte krijgt. Er zijn rijke en arme koopverslaafden, en ze komen over het algemeen allemaal in ernstige financiële problemen. Want koopverslaafden zijn wel blij met de handeling van het kopen, maar niet met hun aankopen, en daarom kunnen ze niet stoppen.