Terug naar de harde realiteit

Een deel van de scholieren zit alweer in de banken en de rest heeft nog twee weken te gaan. Kortom, de vakanties naderen hun einde. En waar de vakantie eindigt, begint weer een lange periode van werken.

Eigenlijk kun je maar beter op een camping in Zoutelande hebben gezeten. Veel beter dan een huisje in Toscane of een rondreis door Indonesië. Een kennismaking met relaxtere culturen maakt de dagelijkse realiteit er alleen maar harder op. Of wat te denken van een retourtje Jamaica? Wie drie weken op zijn dooie gemak van de zon heeft genoten en heeft gezien hoe dat voor andere volkeren de normaalste zaak is, moet toch even slikken als hij weer aan zijn 40-urige werkweek begint.
Maar je hoeft niet per se in het Caribisch gebied of zuid-oost Azië te hebben gezeten om moeilijk terug in je ritme te komen. Hoe vaak horen we pas teruggekeerde collega's al niet verzuchten dat ze wéér aan vakantie toe zijn. Soms mogen we zo'n opmerking met een korrel zout nemen, maar het vooruitzicht om weer maandenlang achter de computer of voor de klas te staan, valt nu eenmaal zwaar. Meestal gaat het om moedeloosheid die van korte duur is, maar niet altijd. Het is geen toeval dat uitgerekend na de vakantieperiode het ziekteverzuim binnen bedrijven het grootst is.
Directeur en bedrijfsarts Marc Pennartz van Medisch Consult Arbodienst zal de werknemers binnenkort weer massaal op bezoek krijgen. ,,Tijdens een vakantie worden mensen zich bewust van de hoge eisen die ze in het dagelijks leven aan zichzelf stellen. De werkdruk is daar een belangrijk onderdeel van. Chronische vermoeidheid, rugklachten of hoofdpijn komen er vaak op vakantie uit. Ineens word je geconfronteerd met een stuk ontevredenheid die er stilletjes is ingeslopen. Daarbij maakt het wel verschil wat voor soort vakantie je hebt. Bij een doe-vakantie zet je de gedrevenheid van alledag door en voel je de signalen nóg niet. Wanneer je je ontspant, ontkom je er niet aan. Zeker als je tegelijkertijd kennis maakt met een cultuur die laat zien dat het ook anders kan."
Ook zonder ziek te worden, kan het leven na een vakantie echter een wending nemen. Je hoeft niet op het randje te leven om te ondervinden dat er meer in het leven moet zijn dan werk. ,,Vaker dan in andere periodes nemen mensen zich na een vakantie voor om nog maar 80 procent te gaan werken", zegt psychologe Carien Karsten, tevens schrijfster van boeken over burn-out. ,,Hetzelfde geldt voor sabattical-plannen. De werkelijkheid komt na een vakantie soms hard aan. In een periode waarin je doorwerkt, stel je je in op minder leuke dingen. Maar als je net vrij bent geweest, niet. Dan kan de vrolijkheid en frisheid weer snel verdwenen zijn."
Karsten heeft nog wel een paar tips. ,,Probeer een beetje te spreiden, zodat je bijvoorbeeld in september ook nog iets leuks kunt doen. Een vooruitzicht doet altijd goed. En pot je vakantiedagen niet te veel op, want je hebt ze nodig. Soms krijg ik mensen met een burn-out in mijn praktijk die meer dan 50 dagen hebben staan. Dat is niet goed."
Maar er is wel meer niet goed wanneer mensen 'op' raken. Pennartz: ,,Je moet je dan echt gaan afvragen waar je mee bezig bent, want waarschijnlijk ben je dan niet tevreden met je werk." Karsten: ,,Bekijk wat je echt enthousiast maakt en probeer die droom te realiseren. Dat je de eerste twee weken na je vakantie prikkelbaar bent, is normaal. Maar wanneer het langer duurt, ben je misschien gewoon uitgekeken op je werk."

Door Orkun Akinci, verschenen in AD, 26 augustus 2004