Tien vragen aan Carien Karsten

1. Hoe kun je het vastlopen in je leven en werk keren?
Vaak is het nodig de balans tussen leven en werk grondig te herzien. Bij veel mensen is het werk teveel gaan betekenen in het leven. Zij hebben hun persoonlijk leven verwaarloosd, steken geen energie meer in vrienden en kennissen, gaan niet meer sporten of leuke dingen doen. Ze hebben hun innerlijke rust verloren. Om die terug te vinden is vaak een rigoreuze verandering nodig, een terugkeer naar beter zorgen voor jezelf. Dit gaat vaak gepaard met verlies, je maakt niet je droomcarrière, bent financieel niet binnen op je 36ste en doet soms zelfs een stap terug in je loopbaan.

2. Heb je zelf wel eens last van stress of misschien burnout?
Ik heb veel geleerd door erover te schrijven, anderen te behandelen in wie ik veel herken en door drie maanden met sabbatical te gaan. Op sabbatical merkte ik hoe lang het duurde voordat ik echt lekker ontspannen was. Achteraf denk ik dat ik als student burnout ben geweest, maar de dokter diagnostiseerde me als depressief en schreef antidepressiva voor. Ik deed twee studies, werkte als student-assistent en was met relaties behoorlijk aan het rommelen. Ik merkte dat ik de greep op m'n leven verloor en concentreerde me heel erg op m'n tentamens. Voor het laatste tentamen voordat ik instortte, haalde ik een tien, maar toen was het ook gebeurd. Ik denk dat het bijna een half jaar heeft geduurd voordat ik er weer bovenop was.

3. Wat doe jezelf om burnout te voorkomen?
Stress bouw je sluipenderwijs op, het is vaak een roofbouwproces van jaren. Toen ik in juni 2001 terugkwam uit Australië voelde ik me zo fit als ik me in geen jaren heb gevoeld. Ik ben nu bijna twee jaar terug en heb meer rustmomenten gepland. Een weekendje weg, een dag in de week vrij. Maar de behoefte aan een langere rustperiode blijft groot.

4. Aan welke tip uit 'Omgaan met RSI'heb je het meest?
Een van de aardigste gedeeltes vind ik het lijstje met negen vormen van perfectionisme in de bijlage. Vrijwel iedereen die gebukt gaat onder stress, burnout of RSI herkent wel een of meer van de verschillende vormen. Bij mij speelt prestatieperfectionisme en sociaal perfectionisme. Ik heb zelf ook baat bij de Rationeel Effectieve Training die ik in ieder boek promoot.

5. Wat vind je van het feit dat mensen met psychische klachten in de toekomst niet meer een WAO-uitkering krijgen?
Als alles volgens het ideaal van de commissie Donner, de Wet verbetering poortwachter zou verlopen, zou de beperking in de toegankelijkheid van de uitkering weinig problematisch zijn. Maar de werkelijkheid is, dat degene met de psychische klachten maar een schakel in het geheel is. Hij of zij kan zijn eigen herstelproces niet sturen, de afhankelijkheid van leidinggevenden, bedrijfsarts, keuringsarts, hulpverlener, collega's en sociale omgeving is groot. De situatie zoals die was, klopte niet, maar het is onrechtvaardig de schuld daarvan vooral bij de werknemer te leggen. Als alle partijen goed hun werk doen is het beroep op de WAO veel geringer en is er geen noodzaak voor het niet toekennen van een WAO-uitkering aan mensen met psychische klachten. Hoe bepaal je trouwens of iets psychisch is of lichamelijk? Ook burnout zit letterlijk tussen de oren, er is sprake van een fysieke oorzaak van de klachten, namelijk de neurohormonale ontregeling.

6. Is burnout een typisch Nederlands probleem?
Nederland heeft een 3x zo hoog WAO risico als Duitsland en Amerika en twee x zo hoog als Zweden. Toch is enige relativering van de cijfers gepast. In Singapore plakt de dokter het etiket post partum depressie op burnoutklachten. Ook in andere landen vallen mensen met burnoutklachten onder de diagnose depressie.

7. Wordt burnout goed behandeld?
Meestal niet. Vaak geeft de dokter het advies: doe maar rustig aan. Dat is bij burnout geen zinnig advies, iemand gaat dan meestal piekeren en voelt zich machteloos en mislukt. Een coachende aanpak om iemand weer op de rails is van belang, waarin eerst aandacht wordt besteed aan fysiek herstel.

8. Wat vind je het meest ontspannend?
Dat hangt af van wat ik heb gedaan en mijn stemming. Soms vind ik een lange wandeling, lekker uitwaaien langs het strand het meest ontspannend. Vaak knap ik op door naar een detective op de televisie te kijken, zo maak ik m'n hoofd leeg. Maar ik vind het ook heerlijk lekker door de stad te lopen, te winkelen en op een terrasje te zitten. We hebben twee kinderen, 22 en 21 jaar oud, ze wonen op kamers. Op dit moment vind ik het heel erg ontspannend als ze thuis komen. Gewoon als ze er zijn, lekker lui op de bank liggen of studeren. Heerlijk.

9. Welk boek ligt op je nachtkastje?
The devil wears Prada, van Lauren Weisberger

10. Waar gaat je volgende boek over?
Wat je geluk noemt! Schrijf ik samen met Gerard Smit.
Lees verder